Grab: Difference between revisions
No edit summary |
No edit summary |
||
| Line 29: | Line 29: | ||
* <span style="color: #000000;">'''Stablo i kora:''' Dostiže visinu od '''10 do 20 metara'''. Deblo je prepoznatljivo po tome što je često nepravilno, mišićavo i sa uzdužnim žlebovima. Kora ostaje '''glatka i svetlosiva''' čak i kod starijih stabala.</span> | * <span style="color: #000000;">'''Stablo i kora:''' Dostiže visinu od '''10 do 20 metara'''. Deblo je prepoznatljivo po tome što je često nepravilno, mišićavo i sa uzdužnim žlebovima. Kora ostaje '''glatka i svetlosiva''' čak i kod starijih stabala.</span> | ||
* <span style="color: #000000;">'''Koren:''' Razvija se pretežno radijalno i horizontalno u površinskom sloju zemljišta, formirajući gustu mrežu žilica.</span> | * <span style="color: #000000;">'''Koren:''' Razvija se pretežno radijalno i horizontalno u površinskom sloju zemljišta, formirajući gustu mrežu žilica.</span> | ||
* <span style="color: #000000;">'''Listovi:''' Naizmenični i jajasti. U jesen lišće dobija '''bleštavo žutu boju''' | * <span style="color: #000000;">'''Listovi:''' Naizmenični i jajasti. U jesen lišće dobija '''bleštavo žutu boju'''.</span> | ||
</div> | </div> | ||
Revision as of 13:28, 21 June 2026
Grab (Carpinus betulus)
- Porodica: Betulaceae (Breze)
Grab (obični grab) je izuzetno žilavo i dugovečno listopadno drvo srednje veličine. Naučni naziv roda potiče od starog rimskog imena, dok specifični epitet betulus (brezin) ukazuje na njegovu blisku botaničku srodnost sa brezama.
🌳 Morfologija i rast
- Stablo i kora: Dostiže visinu od 10 do 20 metara. Deblo je prepoznatljivo po tome što je često nepravilno, mišićavo i sa uzdužnim žlebovima. Kora ostaje glatka i svetlosiva čak i kod starijih stabala.
- Koren: Razvija se pretežno radijalno i horizontalno u površinskom sloju zemljišta, formirajući gustu mrežu žilica.
- Listovi: Naizmenični i jajasti. U jesen lišće dobija bleštavo žutu boju.
🌸 Cvet i plod
- Cvetanje: Grab je jednodomna biljka. Muški i ženski cvetovi su sakupljeni u neupadljive rese koje se otvaraju u proleće, istovremeno sa listanjem.
- Plod: Mala, tvrda orašica koja je pričvršćena za karakteristični trorežnjeviti listić. Plodovi vise u gustim, svetlozelenim grozdovima i sazrevaju u oktobru.
🌿 Uslovi gajenja i primena
Grab ima umeren rast (oko 35 cm godišnje u visinu). Odlično podnosi duboku senku i orezivanje, zbog čega je, uz šimšir, najbolja domaća vrsta za formiranje gustih, neprobojnih živih ograda i zelenih lavirinata u parkovima.
🪵 Zanimljivost: Gvozdeno drvo i zimska straža
Drvo graba je toliko teško, gusto i tvrdo da se u narodu često naziva „gvozdeno drvo”. Kroz istoriju se koristilo za elemente koji trpe najveća naprezanja — zupčanike na vodenicama, alat i kolske osovine. Još jedna njegova zanimljivost je to što zimi ne opušta lako svoje suvo, smeđe lišće. Ono ostaje na granama da štiti mlade pupoljke od ledenih vetrova i mraza sve dok ga u proleće ne potisnu novi listovi.
