Pajavac
Pajavac (Acer negundo)
- Porodica: Sapindaceae (ranije Aceraceae)
Pajavac je listopadno drvo iz roda javora, poreklom iz Severne Amerike. U Evropu je unesen krajem 17. veka kao ukrasna vrsta, a danas se u mnogim zemljama, uključujući i Srbiju, smatra invazivnom biljkom.
🌳 Morfologija i rast
- Stablo: Raste do 25 metara visine, sa snažnim deblom i širokom, razgranatom krošnjom. Kora je u mladosti glatka, a kasnije postaje siva i uzdužno izbrazdana.
🍃 Listovi
Za razliku od svih ostalih javora, listovi pajavca nisu prosti već neparno perasto složeni, sa 3 do 5 jajastih, nazubljenih listića, po čemu podsećaju na list jasena i po čemu je vrsta i dobila jedan od svojih narodnih naziva, jasenolisni javor.
🌸 Cvetanje
- Vrsta je dvodomna, muška i ženska stabla su odvojena. Cveta rano u proleće, pre listanja. Muški cvetovi imaju upadljive crvenkaste prašnike i skupljeni su u viseće cvasti, dok su ženski cvetovi na dugim, visećim drškama. Oprašuju ga i vetar i insekti.
🌰 Plod
- Plod su parne krilate orašice sa krilcima postavljenim pod oštrim uglom. Razvijaju se početkom jeseni i vetar ih lako raznosi na velike udaljenosti, što doprinosi brzom širenju vrste.
🍂 Otpornost i širenje
Izuzetno je prilagodljiva i otporna vrsta, podnosi siromašna zemljišta, sušu, hladnoću, senku i gradsko zagađenje. Upravo ova nezahtevnost, uz obilnu produkciju semena, omogućila mu je da se agresivno proširi van kontrolisanih zasada i danas se smatra jednom od invazivnih vrsta u našim šumama i priobalnim područjima.
🍁 Zanimljivost: Javor koji ne liči na javor
Pajavac je jedini naš javor sa složenim, perastim listovima, zbog čega ga mnogi na prvi pogled uopšte ne prepoznaju kao javora. Zanimljivo je da su severnoamerički Indijanci plemena Hidatsa od njegove kore pravili korpe, a od drveta izrađivali frule. Iz soka ove vrste, sličnog javorovom soku, može se dobiti i sirup, mada znatno manje kvalitetan od onog koji daje pravi šećerni javor.
