Crvenolisna šljiva
Džanarika i crvenolisna šljiva (Prunus cerasifera)
- Porodica: Rosaceae (Ruže)
Džanarika (poznata i kao dženarika, ringlov) jedna je od najstarijih i najotpornijih vrsta šljive na našim prostorima. To je divlja, samonikla voćka zelenih listova i belih cvetova, koja raste pored puteva i na rubovima šuma. Njena dekorativna purpurna forma, crvenolisna šljiva, danas je jedna od najpopularnijih ukrasnih sadnica, prepoznatljiva po tamnocrvenom lišću koje boju zadržava tokom cele vegetacije. Obe pripadaju istoj vrsti (Prunus cerasifera); razlika je prvenstveno u boji lišća i cvetova.
🌳 Morfologija i rast
- Krošnja: Listopadno drvo ili visoki žbun, najčešće visine 7 do 8 metara, sa pravilnom, gustom i zaobljenom krošnjom širine do 5 metara. Mlade grane nose retke trnove.
🍃 Listovi
- Kod divlje džanarike su eliptično-jajasti i zeleni, dok su kod crvenolisne forme tamnocrveni do purpurni i ostaju takvi tokom cele sezone, što drvo čini atraktivnim i nakon cvetanja.
🌸 Cvetanje
- Jedno je od prvih drveća koje cveta u proleće, često već krajem marta, pre ili tokom listanja. Kod divlje džanarike cvetovi su beli, a kod crvenolisne forme nežno ružičasti, i u oba slučaja brojni prekrivaju čitave grane.
🍒 Plod
- Sitne koštunice prečnika 2 do 3 cm, okruglaste ili eliptične, boje od žute i crvene do gotovo crne. Kod divlje džanarike plodovi su jestivi, sočni i jedu se sveži, a od njih se prave pekmez, slatko i rakija. Kod ukrasnih formi plodovi su sitniji i uglavnom dekorativni.
🍂 Uslovi za uzgoj i upotreba
- Zemljište i otpornost: Odgovaraju joj duboka, plodna i dobro drenirana zemljišta; izbegavati preterano vlažan teren. Veoma je otporna na mraz, sušu, vetar i gradsko zagađenje, skromnih zahteva i uspeva na gotovo svakom zemljištu.
- Upotreba: Crvenolisna forma sadi se samostalno ili u grupama i prirodno zadržava skladnu krošnju. Divlja džanarika se, zbog snažnog rasta i otpornosti, često koristi kao podloga za kalemljenje plemenitih sorti šljiva i kajsija.
🎨 Zanimljivost: Od divlje voćke do "slikarskog" drveta
Iako je džanarika vekovima poznata kao skromna divlja voćka, njena purpurnolisna forma postala je miljenica pejzažnih arhitekata, koji je zovu "akcentnim" drvetom zbog tamnocrvene boje koja unosi kontrast među zelenilo. Poreklo vrste seže do jugozapadne Azije (Kavkaz, Iran), odakle se proširila po Evropi, a danas u parkovima prva najavljuje proleće svojim ružičastim oblakom cvetova.
