Crna topola
Crna topola (Populus nigra)
- Porodica: Salicaceae (Vrbe)
Crna topola je visoko, brzorastuće listopadno drvo iz porodice vrba, jedna od najtipičnijih vrsta pored reka i u poplavnim područjima Evrope i Azije.
🌳 Morfologija i rast
- Stablo: Može dostići visinu od 20 do 35 metara, sa prečnikom debla koji često prelazi jedan metar. Dok je kod mladih stabala kora glatka i svetlosiva, sa sazrevanjem postaje izuzetno debela, duboko ispucala i tamnosive do gotovo crne boje, po čemu se lako razlikuje od bele topole čija kora ostaje znatno svetlija čak i kod starijih stabala.
🌱 Pupoljci
- Kupasto zašiljeni, sjajni i lepljive, smolaste površine.
🍃 Listovi
- Deltoidnog ili rombičnog oblika, sa zašiljenim vrhom i nazubljenim obodom. Za razliku od bele topole, čije je naličje lista prekriveno gustim belim maljama koje daju srebrnkast odsjaj, kod crne topole je naličje lista sjajno zeleno i bez malja.
🌸 Cvetanje
- Vrsta je dvodomna. Cvetovi su sakupljeni u viseće rese koje se pojavljuju pre listanja, obično tokom marta i aprila. Muške rese su crvene, a ženske zelenkaste.
🌰 Plod
- Plod je zelena čaura koja puca i oslobađa sitna semena obrasla dugim belim dlačicama, koje vetar raznosi na velike udaljenosti. Ove bele dlačice su ono što u proleće "zasneži" gradove i u narodu se zovu mace.
🍂 Stanište i ekologija
Crna topola je izraziti ljubitelj svetlosti i vlage. Prirodno naseljava aluvijalne ravni reka i područja sa visokim nivoom podzemnih voda. Zbog dubokog i razgranatog korenovog sistema igra ključnu ulogu u stabilizaciji rečnih obala i sprečavanju erozije. Drvo je lagano i meko, te se koristi u industriji celuloze, proizvodnji ambalaže i za izradu šibica.
🐝 Zanimljivost: Od pupoljka do propolisa
Pupoljci crne topole od davnina su poznati u narodnoj medicini. Sadrže glikozide salicin i populin koji imaju protivupalno i antiseptičko dejstvo, pa se od njih pravi melem koji se koristi protiv reume, hemoroida i opekotina. Zanimljivo je da su upravo ovi smolasti pupoljci glavni izvor materijala koji pčele koriste za pravljenje propolisa u rano proleće.
