Crni jasen
Crni jasen (Fraxinus ornus)
- Porodica: Oleaceae (Masline)
Crni jasen (poznat i kao medni ili cvetni jasen) je manje listopadno drvo ili niski žbun iz porodice maslina.
🌳 Morfologija i rast
- Dimenzije: Mnogo je skromnijih dimenzija od belog jasena. Najčešće dostiže visinu od 10 do 15 metara. Razvija nisku, gustu, veoma razgranatu i okruglastu krošnju.
- Listovi: Složeni, neparno perasti, ali su listići primetno kraći, širi i jajastiji u odnosu na beli jasen. Na rubovima su sitno i tupo nazubljeni.
- Pupoljci: Za razliku od ugljen-crnih pupoljaka belog jasena, zimski pupoljci crnog jasena su izrazito pepeljastosivi ili svetlosmeđi i prekriveni sitnim ljuskicama.
🌸 Cvet i plod
- Cvetanje: Cveta u maju, uporedo sa listanjem ili odmah nakon njega. Cvetovi su bledo-beli, imaju nežne, uske latice i sakupljeni su u krupne, guste, uspravne metličaste cvasti na vrhovima grana. Šire intenzivan i slatkast miris, zbog čega privlače ogroman broj insekata (oprašuju ih pčele i bube, a ne vetar).
- Plod: Krilate orašice koje su znatno uža, sitnije i kraće (oko 2–3 cm) nego kod belog jasena. U jesen sazrevaju i dobijaju sjajnu, tamnosmeđu boju.
🌿 Uslovi za uzgoj i otpornost
Crni jasen je izrazito kserotermna vrsta – to znači da obožava toplotu, jako sunce i svetlost. Poseduje neverovatnu otpornost na sušu, letnju žegu i jake vetrove, što ga čini idealnim za pošumljavanje degradiranih i erodiranih terena, kao i za sadnju u sušnim gradskim zonama.
🍯 Zanimljivost: Slatka jasenova „mana”
Kada se kora crnog jasena zaseče tokom leta, iz nje curi gust, slatkast sok koji se na vazduhu brzo stvrdne. Ovaj sok se u farmaciji i narodnoj medicini naziva mana (Manna). Sadrži visok procenat prirodnog šećera manitola i vekovima se koristi kao blago i bezbedno prirodno sredstvo za regulisanje probave, naročito kod dece.
