Beli dud
Beli dud (Morus alba)
- Porodica: Moraceae (Dudovi)
Beli dud je brzorastuće listopadno drvo iz porodice dudova, poreklom iz srednje i istočne Azije. U Evropu je doneto u srednjem veku, a razlog je bio uzgoj dudovog svilca, gusenice čija je jedina hrana list belog duda.
🌳 Morfologija i rast
- Stablo: Dostiže visinu do 20 metara, sa kratkim, često kvrgavim deblom i širokom, razgranatom krošnjom.
- Kora: Kod mladih stabala je sivožuta i glatka, dok kod starijih postaje sivosmeđa i duboko ispucala. Mladi izbojci sadrže mlečni sok.
🍃 Listovi
- Naizmenični, jajasti do srcoliki, sa nazubljenim ivicama. Veoma su varijabilni, na istom stablu mogu se naći listovi potpuno celoviti i duboko režnjeviti. Lice je svetlozeleno, dok je naličje zelenosivo sa kratkim belim dlačicama duž nerava.
🌸 Cvetanje
- Cveta u aprilu i maju, istovremeno sa listanjem. Beli dud može biti jednodomna ili dvodomna biljka. Muški cvetovi su grupisani u duguljaste, viseće rese, a ženski u okruglaste.
🍒 Plod
- Plod se zove dudinja (narodski i murva), skupni plod dužine 1 do 2,5 cm, bele, ružičaste ili svetloljubičaste boje kada sazri. Sočan je i sladak, jestiv i veoma cenjen, a od njega se prave rakija, pekmez i slatko.
🍂 Uslovi gajenja i otpornost
Izuzetno je prilagodljiv i otporan, podnosi sušu, gradsko zagađenje, siromašna zemljišta i niske temperature do -30°C. Brzo raste i lako se razmnožava.
🐛 Zanimljivost: Drvo koje je pokrenulo svilarstvo
Beli dud je hiljadama godina bio strogo čuvana tajna Kine. List belog duda je jedina hrana dudovog svilca (Bombyx mori), gusenice čiji kokon daje svilenu nit. Kinezi su vekovima pod pretnjom smrtne kazne čuvali tajnu svilarstva, ali je ona ipak procurela na Zapad, a sa njom se proširio i beli dud. Danas se u Srbiji gaji kao ukrasno i voćno drvo, a svilarstvo je nekada bilo razvijeno i na ovim prostorima.
