Crni bor: Difference between revisions
No edit summary |
No edit summary |
||
| Line 8: | Line 8: | ||
{| style="float: right; width: 320px; max-width: 100%; margin: 0 0 20px 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box; color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;" | {| style="float: right; width: 320px; max-width: 100%; margin: 0 0 20px 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box; color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;" | ||
| style="text-align: center;" | [[ | | style="text-align: center;" | [[File:Crni bor.jpg|300px|border|]] | ||
|- | |- | ||
| style="padding: 10px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;" | | | style="padding: 10px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;" | | ||
| Line 15: | Line 15: | ||
<hr style="border: 0; border-top: 1px solid #78909c;"> | <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #78909c;"> | ||
* <span style="color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;">'''Porodica:''' Pinaceae (Borovi)</span> | * <span style="color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;">'''Porodica:''' Pinaceae (Borovi)</span> | ||
|} | |} | ||
Revision as of 14:06, 21 June 2026
Crni bor (Pinus nigra)
|
|
Crni bor
Pinus nigra Arnold
|
Crni bor je visoko, snažno četinarsko drvo i jedna od najrasprostranjenijih i najvažnijih vrsta borova u Srbiji.
🌳 Morfologija i izgled
- Dimenzije: U zavisnosti od uslova sredine, crni bor može porasti i do 40 metara u visinu. Mlada stabla imaju pravilnu, piramidalnu krošnju, koja kod starijih primeraka postaje široko kupasta, spljoštena i prepoznatljivo kišobranasta.
- Četine (listovi): Tamnozelene su boje, krute, oštre i blago povijene. Smeštene su po dve u zajedničkom rukavcu. Ostaju na granama 4 do 5 godina, nakon čega opadaju i ogoljavaju starije delove izbojaka.
🌲 Razmnožavanje i razvoj šišarki
Crni bor je jednodoma biljka.
- Muške šišarke: Žute su boje, sakupljene u guste, grozdaste skupine smeštene pri samom vrhu ovogodišnjih mladih grančica. Izbacuju velike količine polena koji se raznosi vetrom.
- Ženske šišarke: Formiraju se duž cele dužine grana. U početku su sitne i stoje uspravno, a nakon oplodnje postaju viseće. Zrele šišarke su okruglasto-jajaste i imaju sjajnu, svetlosmeđu boju sa zadebljanim ljuspama.
- Sazrevanje semena: Ciklus razvoja je dugotrajan. Seme sa krilcetom sazreva tek u jesen druge godine od oprašivanja, dok se same šišarke otvaraju i oslobađaju seme u proleće treće godine.
🌿 Ekološke karakteristike i hortikulturna primena
Crni bor je izrazita vrsta svetla (heliofit) i ne podnosi duboku senku. Smatra se klasičnom pionirskom vrstom jer prva naseljava ogoljene i devastirane terene. Izuzetno je otporan na sušu, siromašna zemljišta i jake vetrove, a njegove moćne žile omogućavaju mu da raste i na gotovo vertikalnim, surovim krečnjačkim i serpentinskim liticama.
🪵 Zanimljivost: Drvo koje daje katran
Drvo crnog bora je izuzetno jedro, trajno i prebogato smolom. Zbog te osobine, kroz istoriju je na našim planinama (naročito na Zlatiboru i Tari) bilo razvijeno tradicionalno „katranjenje” - stari zanat pečenja borovih panjeva i korenja u specijalnim pećima kako bi se dobio katran, koji se vekovima koristio za zaštitu drvenih čamaca, kola i kuća.
