Jorgovan: Difference between revisions
From Drveće govori
No edit summary |
No edit summary |
||
| Line 10: | Line 10: | ||
<div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | <div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | <div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="text-align: center;">[[File:Jorgovan | <div style="text-align: center;">[[File:Jorgovan d.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|Cvasti jorgovana]]</div> | ||
<div style="padding: 8px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; margin-top: 5px; color: #000000;"> | <div style="padding: 8px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; margin-top: 5px; color: #000000;"> | ||
<div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 16px; margin-bottom: 3px;">Jorgovan</div> | <div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 16px; margin-bottom: 3px;">Jorgovan</div> | ||
| Line 28: | Line 28: | ||
=== 🌳 Morfologija i rast === | === 🌳 Morfologija i rast === | ||
* <span style="color: #000000;">'''Stablo i kora:''' Raste kao grm ili malo listopadno drvo visine '''do 10 metara''', sa stabljikama prečnika do 30 cm. Kora izdanaka se menja tokom starenja — od zelene i glatke u mladosti, do tamnijih tonova koji se ljuspaju kod starijih grana.</span> | * <span style="color: #000000;">'''Stablo i kora:''' Raste kao grm ili malo listopadno drvo visine '''do 10 metara''', sa stabljikama prečnika do 30 cm. Kora izdanaka se menja tokom starenja — od zelene i glatke u mladosti, do tamnijih tonova koji se ljuspaju kod starijih grana.</span> | ||
* <span style="color: #000000;">'''Pupoljci:''' Ovalnog su oblika i imaju karakterističan zašiljen vrh.</span> | * <span style="color: #000000;">'''Pupoljci:''' Ovalnog su oblika i imaju karakterističan zašiljen vrh.</span> | ||
| Line 45: | Line 44: | ||
<div style="flex: 2 1 300px; color: #000000;"> | <div style="flex: 2 1 300px; color: #000000;"> | ||
=== 🍃 Listovi === | |||
* <span style="color: #000000;">Uglavnom su '''srcoliki''', bez dlačica i režnjeva, sa naglašenim šiljatim vrhom. Smešteni su na kratkim drškama, pri čemu je lice lista primetno tamnije zeleno u odnosu na njegovo naličje.</span> | |||
=== 🌸 Cvet i plod === | === 🌸 Cvet i plod === | ||
Revision as of 17:27, 22 June 2026
Jorgovan (Syringa vulgaris)
Jorgovan
Syringa vulgaris L.
- Porodica: Oleaceae (Masline)
Jorgovan je popularan rod od oko 20 vrsta cvetnica koji pripada porodici maslina. Njegov prirodni areal obuhvata delove jugoistočne Evrope i Male Azije, a vrsta Syringa vulgaris (obični jorgovan) najbrojniji je i najpoznatiji predstavnik ovog roda na našim prostorima.
🌳 Morfologija i rast
- Stablo i kora: Raste kao grm ili malo listopadno drvo visine do 10 metara, sa stabljikama prečnika do 30 cm. Kora izdanaka se menja tokom starenja — od zelene i glatke u mladosti, do tamnijih tonova koji se ljuspaju kod starijih grana.
- Pupoljci: Ovalnog su oblika i imaju karakterističan zašiljen vrh.
Roze cvasti jorgovana
🍃 Listovi
- Uglavnom su srcoliki, bez dlačica i režnjeva, sa naglašenim šiljatim vrhom. Smešteni su na kratkim drškama, pri čemu je lice lista primetno tamnije zeleno u odnosu na njegovo naličje.
🌸 Cvet i plod
- Cvetanje: Jorgovan cveta od aprila do maja. Pojedinačni cvetovi su sitni, ali su grupisani u velike, guste grozdaste cvasti dužine oko 20 cm.
- Boja i miris: Iako je uobičajena boja ljubičasta, jorgovan se često javlja u roze, beloj, žutoj, pa čak i u boji trule višnje. Poznat je po svom intenzivnom i opojnom mirisu koji privlači brojne oprašivače.
- Plod: Plod je dvodelna čaura sa šiljatim vrhom, koja se u jesen otvara uzdužno na dva dela kako bi oslobodila seme.
🌿 Uslovi gajenja i primena
Jorgovan je skroman u pogledu zemljišta, ali traži sunčane ili polusenovite položaje. Izuzetno dobro podnosi niske zimske temperature. Zbog raskošnog prolećnog cvetanja, nezaobilazan je ukras u baštama, parkovima i živim ogradama.
💜 Zanimljivost: Dolina jorgovana
U srpskoj istoriji i tradiciji jorgovan zauzima posebno mesto zahvaljujući legendi o Dolini jorgovana u dolini reke Ibar. Prema predanju, srpski kralj Stefan Uroš I naredio je da se cela dolina zasadi jorgovanima u znak ljubavi prema svojoj budućoj supruzi, francuskoj princezi Jeleni Anžujskoj, kako bi je predeo podsećao na rodnu Provansu.
