Orah: Difference between revisions
From Drveće govori
No edit summary |
No edit summary |
||
| Line 1: | Line 1: | ||
__NOTOC__ | __NOTOC__ | ||
<div style="background-color: # | <div style="background-color: #ddffb2; padding: 25px; border-radius: 15px; border: 1px solid #b3ce85; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000; line-height: 1.7;"> | ||
== Orah (''Juglans regia'') == | == Orah (''Juglans regia'') == | ||
| Line 8: | Line 8: | ||
{| style="float: right; width: 320px; max-width: 100%; margin: 0 0 20px 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box; color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;" | {| style="float: right; width: 320px; max-width: 100%; margin: 0 0 20px 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box; color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;" | ||
| style="text-align: center;" | [[ | | style="text-align: center;" | [[File:Orah_d.jpg|300px|border|]] | ||
|- | |- | ||
| style="padding: 10px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;" | | | style="padding: 10px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;" | | ||
| Line 15: | Line 15: | ||
<hr style="border: 0; border-top: 1px solid #ccc;"> | <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #ccc;"> | ||
* <span style="color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;">'''Porodica:''' Juglandaceae (Orasi)</span> | * <span style="color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;">'''Porodica:''' Juglandaceae (Orasi)</span> | ||
|} | |} | ||
Revision as of 11:40, 22 June 2026
Orah (Juglans regia)
|
|
Orah
Juglans regia L.
|
Orah, poznat i kao domaći ili kraljevski orah, impozantno je listopadno drvo prepoznatljivo po svojoj snazi i dugovečnosti. Najbolje uspeva na otvorenim prostorima gde može u potpunosti da razvije svoju raskošnu krošnju.
🌳 Morfologija i rast
- Dimenzije: Dostiže visinu od 25 do 35 metara, sa stablom prečnika i do 2 metra. U slobodnom prostoru formira kratko deblo i veoma široku, bogatu krošnju, dok je u gustim šumama primetno viši i uži.
- Kora: U mladosti je glatka i siva, dok kod starijih stabala postaje duboko uzdužno ispucala.
- Listovi: Listovi su neparno perasto složeni (sastoje se od 5–9 liski). Za razliku od drugih vrsta oraha, liske domaćeg oraha imaju ceo, gladak obod i ispuštaju karakterističan aromatičan miris pri trljanju.
🌸 Cvet i plod
- Cvetanje: Orah je jednodomna biljka (muški i ženski cvetovi su na istom stablu). Muški cvetovi formiraju viseće rese, dok su ženski sitni i nalaze se na vrhovima grančica. Cveta u proleće, uporedo sa listanjem.
- Plod: Botanički gledano, plod je koštunica. Spoljašnji zeleni, mesnati omotač s jeseni puca i otkriva tvrdu, drvenastu ljusku u kojoj se nalazi veoma hranljivo jezgro. Plodovi sazrevaju u septembru i oktobru.
🌿 Uslovi za uzgoj i specifičnosti
- Svetlost i toplota: Zahteva punu izloženost suncu i dugu, toplu vegetacionu sezonu.
- Osetljivost: Veoma je osetljiv na jake zimske mrazeve, kao i na kasne prolećne mrazeve koji lako oštećuju mlade cvetove i tek izlistale izdanke.
🌿 Zanimljivost: Zašto je orah "usamljenik"?
Orah je majstor alelopatije – procesa u kojem biljka putem korena i lišća luči supstancu zvanu juglon. Ova prirodna hemikalija deluje kao svojevrsni herbicid koji sprečava rast drugih biljaka u neposrednoj blizini oraha. Zbog toga se često čini da orah u prirodi "tera" druge biljke od sebe kako bi obezbedio prostor i hranljive materije isključivo za svoju krošnju.
