Crni bor: Difference between revisions
No edit summary |
|||
| Line 8: | Line 8: | ||
<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; flex-direction: row-reverse; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-bottom: 15px;"> | <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; flex-direction: row-reverse; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-bottom: 15px;"> | ||
<div style="flex: 1 1 | <div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | <div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="text-align: center;">[[File:Crni bor.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|Crni bor]]</div> | <div style="text-align: center;">[[File:Crni bor.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|Crni bor]]</div> | ||
| Line 49: | Line 49: | ||
* <span style="color: #000000;">'''Muške šišarke:''' Žute, sitne, sakupljene pri vrhu mladih grančica, izbacuju velike količine polena koji se raznosi vetrom.</span> | * <span style="color: #000000;">'''Muške šišarke:''' Žute, sitne, sakupljene pri vrhu mladih grančica, izbacuju velike količine polena koji se raznosi vetrom.</span> | ||
* <span style="color: #000000;">'''Ženske šišarke:''' Posle oplodnje postaju viseće, zrele su okruglasto-jajaste i sjajno svetlosmeđe boje.</span> | * <span style="color: #000000;">'''Ženske šišarke:''' Posle oplodnje postaju viseće, zrele su okruglasto-jajaste i sjajno svetlosmeđe boje.</span> | ||
* <span style="color: #000000;">'''Sazrevanje semena:''' Dugotrajan proces | * <span style="color: #000000;">'''Sazrevanje semena:''' Dugotrajan proces — seme sazreva tek u '''jesen druge godine''', a šišarke ga oslobađaju u '''proleće treće godine'''.</span> | ||
</div> | </div> | ||
Revision as of 14:16, 21 June 2026
Crni bor (Pinus nigra)
- Porodica: Pinaceae (Borovi)
Crni bor je visoko, snažno četinarsko drvo i jedna od najrasprostranjenijih i najvažnijih vrsta borova u Srbiji.
🌳 Morfologija i izgled
- Dimenzije: U zavisnosti od uslova sredine, crni bor može porasti i do 40 metara u visinu. Mlada stabla imaju pravilnu, piramidalnu krošnju, koja kod starijih primeraka postaje široko kupasta, spljoštena i prepoznatljivo kišobranasta.
- Četine (listovi): Tamnozelene su boje, krute, oštre i blago povijene. Smeštene su po dve u zajedničkom rukavcu. Ostaju na granama 4 do 5 godina, nakon čega opadaju i ogoljavaju starije delove izbojaka.
🌲 Razmnožavanje i razvoj šišarki
Crni bor je jednodoma biljka, sa muškim i ženskim šišarkama na istom stablu.
- Muške šišarke: Žute, sitne, sakupljene pri vrhu mladih grančica, izbacuju velike količine polena koji se raznosi vetrom.
- Ženske šišarke: Posle oplodnje postaju viseće, zrele su okruglasto-jajaste i sjajno svetlosmeđe boje.
- Sazrevanje semena: Dugotrajan proces — seme sazreva tek u jesen druge godine, a šišarke ga oslobađaju u proleće treće godine.
🌿 Ekološke karakteristike i hortikulturna primena
Crni bor je izrazita vrsta svetla (heliofit) i ne podnosi duboku senku. Smatra se klasičnom pionirskom vrstom jer prva naseljava ogoljene i devastirane terene. Izuzetno je otporan na sušu, siromašna zemljišta i jake vetrove, a njegove moćne žile omogućavaju mu da raste i na gotovo vertikalnim, surovim krečnjačkim i serpentinskim liticama.
🪵 Zanimljivost: Drvo koje daje katran
Drvo crnog bora je izuzetno jedro, trajno i prebogato smolom. Zbog te osobine, kroz istoriju je na našim planinama (naročito na Zlatiboru i Tari) bilo razvijeno tradicionalno „katranjenje” - stari zanat pečenja borovih panjeva i korenja u specijalnim pećima kako bi se dobio katran, koji se vekovima koristio za zaštitu drvenih čamaca, kola i kuća.
