Jorgovan: Difference between revisions
From Drveće govori
No edit summary |
No edit summary |
||
| Line 4: | Line 4: | ||
== Jorgovan (''Syringa vulgaris'') == | == Jorgovan (''Syringa vulgaris'') == | ||
<div style="max-width: 900px; text-align: left; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;"> | <div style="max-width: 900px; text-align: left; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;"> | ||
<div class="tright" style="width: 320px; max-width: 100%; margin: 0 0 15px 15px; box-sizing: border-box; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;"> | |||
<div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | |||
<div style="text-align: center;">[[File:Jorgovan.JPG|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|Cvasti jorgovana]]</div> | |||
<div style="padding: 10px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; margin-top: 5px; color: #000000;"> | |||
<div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 1.2em; margin-bottom: 5px | <div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 1.2em; margin-bottom: 5px;">Jorgovan</div> | ||
<div style="text-align: center; font-style: italic | <div style="text-align: center; font-style: italic;">Syringa vulgaris L.</div> | ||
<hr style="border: 0; border-top: 1px solid #7b1fa2;"> | <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #7b1fa2; margin: 10px 0;"> | ||
<ul style="list-style: none; padding: 0; margin: 0;"> | |||
<li>'''Porodica:''' Oleaceae (Masline)</li> | |||
<li>'''Visina:''' do 10 m</li> | |||
<li>'''Karakteristika:''' Intenzivan miris</li> | |||
</ul> | |||
</div> | |||
</div> | |||
</div> | |||
'''Jorgovan''' je popularan rod od oko 20 vrsta cvetnica koji pripada porodici maslina. Njegov prirodni areal obuhvata delove jugoistočne Evrope i Male Azije, a vrsta ''Syringa vulgaris'' (obični jorgovan) najbrojniji je i najpoznatiji predstavnik ovog roda na našim prostorima. | '''Jorgovan''' je popularan rod od oko 20 vrsta cvetnica koji pripada porodici maslina. Njegov prirodni areal obuhvata delove jugoistočne Evrope i Male Azije, a vrsta ''Syringa vulgaris'' (obični jorgovan) najbrojniji je i najpoznatiji predstavnik ovog roda na našim prostorima. | ||
=== 🌳 Morfologija i rast === | === 🌳 Morfologija i rast === | ||
* <span style="color: #000000 | * <span style="color: #000000;">'''Stablo i kora:''' Raste kao grm ili malo listopadno drvo visine '''do 10 metara''', sa stabljikama prečnika do 30 cm. Kora izdanaka se menja tokom starenja — od zelene i glatke u mladosti, do tamnijih tonova koji se ljuspaju kod starijih grana.</span> | ||
* <span style="color: #000000 | * <span style="color: #000000;">'''Listovi:''' Uglavnom su '''srcoliki''', bez dlačica i režnjeva, sa naglašenim šiljatim vrhom. Smešteni su na kratkim drškama, pri čemu je lice lista primetno tamnije zeleno u odnosu na njegovo naličje.</span> | ||
* <span style="color: #000000 | * <span style="color: #000000;">'''Pupoljci:''' Ovalnog su oblika i imaju karakterističan zašiljen vrh.</span> | ||
=== 🌸 Cvet i plod === | === 🌸 Cvet i plod === | ||
* <span style="color: #000000 | * <span style="color: #000000;">'''Cvetanje:''' Jorgovan cveta od aprila do maja. Pojedinačni cvetovi su sitni, ali su grupisani u velike, guste '''grozdaste cvasti''' dužine oko 20 cm.</span> | ||
* <span style="color: #000000 | * <span style="color: #000000;">'''Boja i miris:''' Iako je uobičajena boja ljubičasta, jorgovan se često javlja u roze, beloj, žutoj, pa čak i u boji trule višnje. Poznat je po svom '''intenzivnom i opojnom mirisu''' koji privlači brojne oprašivače.</span> | ||
* <span style="color: #000000 | * <span style="color: #000000;">'''Plod:''' Plod je dvodelna '''čaura''' sa šiljatim vrhom, koja se u jesen otvara uzdužno na dva dela kako bi oslobodila seme.</span> | ||
=== 🌿 Uslovi gajenja i primena === | === 🌿 Uslovi gajenja i primena === | ||
<span style="color: #000000 | <span style="color: #000000;">Jorgovan je skroman u pogledu zemljišta, ali traži sunčane ili polusenovite položaje. Izuzetno dobro podnosi niske zimske temperature. Zbog raskošnog prolećnog cvetanja, nezaobilazan je ukras u baštama, parkovima i živim ogradama.</span> | ||
<div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #d1c4e9; border-left: 5px solid #7b1fa2; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; color: #000000 | <div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #d1c4e9; border-left: 5px solid #7b1fa2; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; color: #000000;"> | ||
<span style="font-size: 1.2em; margin-right: 8px;">💜</span> '''Zanimljivost: Dolina jorgovana''' | <span style="font-size: 1.2em; margin-right: 8px;">💜</span> '''Zanimljivost: Dolina jorgovana''' | ||
<p style="margin-top: 5px; color: #000000 | <p style="margin-top: 5px; color: #000000;">U srpskoj istoriji i tradiciji jorgovan zauzima posebno mesto zahvaljujući legendi o '''Dolini jorgovana''' u dolini reke Ibar. Prema predanju, srpski kralj Stefan Uroš I naredio je da se cela dolina zasadi jorgovanima u znak ljubavi prema svojoj budućoj supruzi, francuskoj princezi Jeleni Anžujskoj, kako bi je predeo podsećao na rodnu Provansu.</p> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 42: | Line 45: | ||
<div style="clear: both;"></div> | <div style="clear: both;"></div> | ||
</div> | </div> | ||
Revision as of 15:08, 12 June 2026
Jorgovan (Syringa vulgaris)
Jorgovan
Syringa vulgaris L.
- Porodica: Oleaceae (Masline)
- Visina: do 10 m
- Karakteristika: Intenzivan miris
Jorgovan je popularan rod od oko 20 vrsta cvetnica koji pripada porodici maslina. Njegov prirodni areal obuhvata delove jugoistočne Evrope i Male Azije, a vrsta Syringa vulgaris (obični jorgovan) najbrojniji je i najpoznatiji predstavnik ovog roda na našim prostorima.
🌳 Morfologija i rast
- Stablo i kora: Raste kao grm ili malo listopadno drvo visine do 10 metara, sa stabljikama prečnika do 30 cm. Kora izdanaka se menja tokom starenja — od zelene i glatke u mladosti, do tamnijih tonova koji se ljuspaju kod starijih grana.
- Listovi: Uglavnom su srcoliki, bez dlačica i režnjeva, sa naglašenim šiljatim vrhom. Smešteni su na kratkim drškama, pri čemu je lice lista primetno tamnije zeleno u odnosu na njegovo naličje.
- Pupoljci: Ovalnog su oblika i imaju karakterističan zašiljen vrh.
🌸 Cvet i plod
- Cvetanje: Jorgovan cveta od aprila do maja. Pojedinačni cvetovi su sitni, ali su grupisani u velike, guste grozdaste cvasti dužine oko 20 cm.
- Boja i miris: Iako je uobičajena boja ljubičasta, jorgovan se često javlja u roze, beloj, žutoj, pa čak i u boji trule višnje. Poznat je po svom intenzivnom i opojnom mirisu koji privlači brojne oprašivače.
- Plod: Plod je dvodelna čaura sa šiljatim vrhom, koja se u jesen otvara uzdužno na dva dela kako bi oslobodila seme.
🌿 Uslovi gajenja i primena
Jorgovan je skroman u pogledu zemljišta, ali traži sunčane ili polusenovite položaje. Izuzetno dobro podnosi niske zimske temperature. Zbog raskošnog prolećnog cvetanja, nezaobilazan je ukras u baštama, parkovima i živim ogradama.
💜 Zanimljivost: Dolina jorgovana
U srpskoj istoriji i tradiciji jorgovan zauzima posebno mesto zahvaljujući legendi o Dolini jorgovana u dolini reke Ibar. Prema predanju, srpski kralj Stefan Uroš I naredio je da se cela dolina zasadi jorgovanima u znak ljubavi prema svojoj budućoj supruzi, francuskoj princezi Jeleni Anžujskoj, kako bi je predeo podsećao na rodnu Provansu.
