Orah: Difference between revisions
From Drveće govori
No edit summary |
No edit summary |
||
| Line 5: | Line 5: | ||
__NOTOC__ | __NOTOC__ | ||
<div style="max-width: 900px; text-align: left;"> | <div style="max-width: 900px; text-align: left; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;"> | ||
{| style="float: right; width: 320px; max-width: 100%; margin: 0 0 20px 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box; color: #000000; font-family: ' | {| style="float: right; width: 320px; max-width: 100%; margin: 0 0 20px 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box; color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;" | ||
| style="text-align: center;" | [[Datoteka:Orah_u_prirodi.jpg|300px|border|Stablo domaćeg oraha u punom razvoju]] | | style="text-align: center;" | [[Datoteka:Orah_u_prirodi.jpg|300px|border|Stablo domaćeg oraha u punom razvoju]] | ||
|- | |- | ||
| style="padding: 10px; background: #fff9e6; border-radius: 5px;" | | | style="padding: 10px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;" | | ||
<div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 1.2em; margin-bottom: 5px; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;">Orah</div> | <div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 1.2em; margin-bottom: 5px; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000;">Orah</div> | ||
<div style="text-align: center; font-style: italic; color: # | <div style="text-align: center; font-style: italic; color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;">Juglans regia L.</div> | ||
<hr style="border: 0; border-top: 1px solid #ccc;"> | <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #ccc;"> | ||
* '''Porodica:''' Juglandaceae (Orasi) | * <span style="color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;">'''Porodica:''' Juglandaceae (Orasi)</span> | ||
* '''Visina:''' 25–35 m | * <span style="color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;">'''Visina:''' 25–35 m</span> | ||
* '''Karakteristika:''' Luči juglon (alelopatija) | * <span style="color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;">'''Karakteristika:''' Luči juglon (alelopatija)</span> | ||
|} | |} | ||
| Line 23: | Line 23: | ||
=== 🌳 Morfologija i rast === | === 🌳 Morfologija i rast === | ||
* '''Dimenzije:''' Dostiže visinu od 25 do 35 metara, sa stablom prečnika i do 2 metra. U slobodnom prostoru formira kratko deblo i veoma široku, bogatu krošnju, dok je u gustim šumama primetno viši i uži. | * '''Dimenzije:''' Dostiže visinu od 25 do 35 metara, sa stablom prečnika i do 2 metra. U slobodnom prostoru formira kratko deblo i veoma široku, bogatu krošnju, dok je u gustim šumama primetno viši i uži. | ||
* '''Kora:''' | * '''Kora:''' U mladosti je glatka i siva, dok kod starijih stabala postaje duboko uzdužno ispucala. | ||
* '''Listovi:''' Listovi su neparno perasto složeni (sastoje se od 5–9 liski). Za razliku od drugih vrsta oraha, liske domaćeg oraha imaju '''ceo, gladak obod''' i ispuštaju karakterističan aromatičan miris pri trljanju. | * '''Listovi:''' Listovi su neparno perasto složeni (sastoje se od 5–9 liski). Za razliku od drugih vrsta oraha, liske domaćeg oraha imaju '''ceo, gladak obod''' i ispuštaju karakterističan aromatičan miris pri trljanju. | ||
| Line 31: | Line 31: | ||
=== 🌿 Uslovi za uzgoj i specifičnosti === | === 🌿 Uslovi za uzgoj i specifičnosti === | ||
* '''Svetlost i toplota:''' Zahteva punu izloženost suncu i | * '''Svetlost i toplota:''' Zahteva punu izloženost suncu i dugu, toplu vegetacionu sezonu. | ||
* '''Osetljivost:''' Veoma je osetljiv na jake zimske mrazeve, kao i na kasne prolećne mrazeve koji lako oštećuju mlade cvetove i tek izlistale izdanke. | * '''Osetljivost:''' Veoma je osetljiv na jake zimske mrazeve, kao i na kasne prolećne mrazeve koji lako oštećuju mlade cvetove i tek izlistale izdanke. | ||
<div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #d7ccc8; border-left: 5px solid #8d6e63; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000;"> | <div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #d7ccc8; border-left: 5px solid #8d6e63; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000;"> | ||
<span style="font-size: 1.2em; margin-right: 8px;">🌿</span> '''Zanimljivost: Zašto je | <span style="font-size: 1.2em; margin-right: 8px;">🌿</span> '''Zanimljivost: Zašto je orah "usamljenik"?''' | ||
<p style="margin-top: 5px; color: #000000; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif;">Orah je majstor alelopatije – procesa u kojem biljka putem korena i lišća luči supstancu zvanu '''juglon'''. Ova prirodna hemikalija deluje kao svojevrsni herbicid koji sprečava rast drugih biljaka u neposrednoj blizini oraha. Zbog toga se često čini da orah u prirodi "tera" druge biljke od sebe kako bi obezbedio prostor i hranljive materije isključivo za svoju krošnju.</p> | |||
</div> | |||
</div> | |||
<div style="clear: both;"></div> | |||
</div> | |||
Revision as of 16:43, 8 June 2026
Orah (Juglans regia)
| 300px|border|Stablo domaćeg oraha u punom razvoju |
|
Orah
Juglans regia L.
|
Orah, poznat i kao domaći ili kraljevski orah, impozantno je listopadno drvo prepoznatljivo po svojoj snazi i dugovečnosti. Najbolje uspeva na otvorenim prostorima gde može u potpunosti da razvije svoju raskošnu krošnju.
🌳 Morfologija i rast
- Dimenzije: Dostiže visinu od 25 do 35 metara, sa stablom prečnika i do 2 metra. U slobodnom prostoru formira kratko deblo i veoma široku, bogatu krošnju, dok je u gustim šumama primetno viši i uži.
- Kora: U mladosti je glatka i siva, dok kod starijih stabala postaje duboko uzdužno ispucala.
- Listovi: Listovi su neparno perasto složeni (sastoje se od 5–9 liski). Za razliku od drugih vrsta oraha, liske domaćeg oraha imaju ceo, gladak obod i ispuštaju karakterističan aromatičan miris pri trljanju.
🌸 Cvet i plod
- Cvetanje: Orah je jednodomna biljka (muški i ženski cvetovi su na istom stablu). Muški cvetovi formiraju viseće rese, dok su ženski sitni i nalaze se na vrhovima grančica. Cveta u proleće, uporedo sa listanjem.
- Plod: Botanički gledano, plod je koštunica. Spoljašnji zeleni, mesnati omotač s jeseni puca i otkriva tvrdu, drvenastu ljusku u kojoj se nalazi veoma hranljivo jezgro. Plodovi sazrevaju u septembru i oktobru.
🌿 Uslovi za uzgoj i specifičnosti
- Svetlost i toplota: Zahteva punu izloženost suncu i dugu, toplu vegetacionu sezonu.
- Osetljivost: Veoma je osetljiv na jake zimske mrazeve, kao i na kasne prolećne mrazeve koji lako oštećuju mlade cvetove i tek izlistale izdanke.
🌿 Zanimljivost: Zašto je orah "usamljenik"?
Orah je majstor alelopatije – procesa u kojem biljka putem korena i lišća luči supstancu zvanu juglon. Ova prirodna hemikalija deluje kao svojevrsni herbicid koji sprečava rast drugih biljaka u neposrednoj blizini oraha. Zbog toga se često čini da orah u prirodi "tera" druge biljke od sebe kako bi obezbedio prostor i hranljive materije isključivo za svoju krošnju.
