Gorski javor: Difference between revisions
From Drveće govori
Created page with "__NOTOC__ <div style="background-color: #c4df96; padding: 25px; border-radius: 15px; border: 1px solid #d0e0d0; font-family: 'Segoe UI', Roboto, sans-serif; color: #000000; line-height: 1.7; font-weight: 500;"> == Gorski javor (''Acer pseudoplatanus'') == <div style="max-width: 900px; text-align: left; color: #000000;"> {| style="float: right; width: 320px; max-width: 100%; margin: 0 0 20px 20px; border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #ffffff; padding: 5px; bord..." |
No edit summary |
||
| Line 18: | Line 18: | ||
|} | |} | ||
'''Gorski javor''' (poznat i kao javor glunac) je gorostas među javorima i jedno od najvrednijih plemenitih lišćarskih stabala naših planinskih šuma | '''Gorski javor''' (poznat i kao javor glunac) je gorostas među javorima i jedno od najvrednijih plemenitih lišćarskih stabala naših planinskih šuma. | ||
=== 🌳 Morfologija i rast === | === 🌳 Morfologija i rast === | ||
* <span style="color: #000000;">'''Dimenzije:''' Može da naraste impresivnih 30 do 40 metara u visinu, sa prečnikom debla koji kod starih primeraka prelazi 2 metra. Razvija široku, visoku i kupolastu krošnju.</span> | * <span style="color: #000000;">'''Dimenzije:''' Može da naraste impresivnih 30 do 40 metara u visinu, sa prečnikom debla koji kod starih primeraka prelazi 2 metra. Razvija široku, visoku i kupolastu krošnju.</span> | ||
* <span style="color: #000000;">'''Kora:''' Veoma je specifična. U mladosti je glatka i svetlosiva, dok u starosti počinje da se ljušti u velikim, tankim ljuskama (slično kao kod platana), otkrivajući narandžasto-smeđe slojeve ispod.</span> | * <span style="color: #000000;">'''Kora:''' Veoma je specifična. U mladosti je glatka i svetlosiva, dok u starosti počinje da se ljušti u velikim, tankim ljuskama (slično kao kod platana), otkrivajući narandžasto-smeđe slojeve ispod.</span> | ||
* <span style="color: #000000;">'''Listovi:''' Krupni su | * <span style="color: #000000;">'''Listovi:''' Krupni su, podeljeni na 5 plitkih režnjeva čije su ivice tupo nazubljene. Lice lista je tamnozeleno, dok je naličje karakteristično bledo ili plavičasto-zeleno (kod nekih varijeteta čak i purpurno). Za razliku od mleča, peteljka gorskog javora '''ne sadrži''' mlečni sok.</span> | ||
=== 🌸 Cvet i plod === | === 🌸 Cvet i plod === | ||
| Line 30: | Line 30: | ||
=== 🌿 Uslovi za uzgoj i stanište === | === 🌿 Uslovi za uzgoj i stanište === | ||
<span style="color: #000000;">Gorski javor je tipična vrsta brdskih i planinskih predela sa svežom i vlažnom klimom | <span style="color: #000000;">Gorski javor je tipična vrsta brdskih i planinskih predela sa svežom i vlažnom klimom. Slabije podnosi ekstremne letnje suše i preveliku žegu u betonskim delovima grada, pa mu u urbanim sredinama najviše prijaju prostrani parkovi sa dosta slobodnog zemljišta.</span> | ||
<div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #bcaaa4; border-left: 5px solid #8d6e63; background-color: #efebe9; border-radius: 4px; color: #000000;"> | <div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #bcaaa4; border-left: 5px solid #8d6e63; background-color: #efebe9; border-radius: 4px; color: #000000;"> | ||
Revision as of 15:22, 8 June 2026
Gorski javor (Acer pseudoplatanus)
| 300px|border|Listovi i plodovi gorskog javora |
|
Gorski javor
Acer pseudoplatanus L.
|
Gorski javor (poznat i kao javor glunac) je gorostas među javorima i jedno od najvrednijih plemenitih lišćarskih stabala naših planinskih šuma.
🌳 Morfologija i rast
- Dimenzije: Može da naraste impresivnih 30 do 40 metara u visinu, sa prečnikom debla koji kod starih primeraka prelazi 2 metra. Razvija široku, visoku i kupolastu krošnju.
- Kora: Veoma je specifična. U mladosti je glatka i svetlosiva, dok u starosti počinje da se ljušti u velikim, tankim ljuskama (slično kao kod platana), otkrivajući narandžasto-smeđe slojeve ispod.
- Listovi: Krupni su, podeljeni na 5 plitkih režnjeva čije su ivice tupo nazubljene. Lice lista je tamnozeleno, dok je naličje karakteristično bledo ili plavičasto-zeleno (kod nekih varijeteta čak i purpurno). Za razliku od mleča, peteljka gorskog javora ne sadrži mlečni sok.
🌸 Cvet i plod
- Cvetanje: Cveta u maju, tek nakon što potpuno izlista. Cvetovi su žućkastozeleni i sakupljeni u krupne, viseće grozdaste cvasti, što ga jasno razlikuje od javora mleča čije su cvasti uspravne.
- Plod: Parne krilate orašice. Za razliku od mleča i klena, krilca gorskog javora su postavljena pod oštrim ili pravim uglom (u obliku latiničnog slova V), a same kućice sa semenom su potpuno okrugle i ispupčene.
🌿 Uslovi za uzgoj i stanište
Gorski javor je tipična vrsta brdskih i planinskih predela sa svežom i vlažnom klimom. Slabije podnosi ekstremne letnje suše i preveliku žegu u betonskim delovima grada, pa mu u urbanim sredinama najviše prijaju prostrani parkovi sa dosta slobodnog zemljišta.
🎻 Zanimljivost: Drvo za vrhunske violine
Drvo gorskog javora je svetlo, fino i svilenkastog sjaja. Posebno su cenjeni retki primerci sa takozvanom „rebrastom” strukturom rasta. To drvo se naziva javor rebraš i predstavlja najskuplji i najtraženiji materijal na svetu za izradu leđa, vrata i stranica vrhunskih gudačkih instrumenata, uključujući i čuvene Stradivarijusove violine.
