Gorski javor: Difference between revisions
From Drveće govori
No edit summary |
No edit summary |
||
| Line 27: | Line 27: | ||
=== 🌳 Morfologija i rast === | === 🌳 Morfologija i rast === | ||
* <span style="color: #000000;">'''Dimenzije:''' Može da naraste impresivnih 30 do 40 metara u visinu, sa prečnikom debla | * <span style="color: #000000;">'''Dimenzije:''' Može da naraste impresivnih 30 do 40 metara u visinu, sa prečnikom debla do jednog metra, a kod najstarijih primeraka i više. Razvija široku, visoku i kupolastu krošnju.</span> | ||
* <span style="color: #000000;">'''Kora:''' Veoma je specifična. U mladosti je glatka i svetlosiva, dok u starosti počinje da se ljušti u velikim, tankim ljuskama (slično kao kod platana), otkrivajući narandžasto-smeđe slojeve ispod.</span> | * <span style="color: #000000;">'''Kora:''' Veoma je specifična. U mladosti je glatka i svetlosiva, dok u starosti počinje da se ljušti u velikim, tankim ljuskama (slično kao kod platana), otkrivajući narandžasto-smeđe slojeve ispod.</span> | ||
* <span style="color: #000000;"> | |||
=== 🍃 Listovi === | |||
* <span style="color: #000000;">Krupni su, podeljeni na 5 plitkih režnjeva čije su ivice tupo nazubljene. Lice lista je tamnozeleno, dok je naličje karakteristično bledo ili plavičasto-zeleno (kod nekih varijeteta čak i purpurno).</span> | |||
</div> | </div> | ||
| Line 47: | Line 49: | ||
=== 🌸 Cvet i plod === | === 🌸 Cvet i plod === | ||
* <span style="color: #000000;">'''Cvetanje:''' Cveta u maju, tek nakon što potpuno izlista. Cvetovi su žućkastozeleni i sakupljeni u krupne, viseće grozdaste cvasti | * <span style="color: #000000;">'''Cvetanje:''' Cveta u maju, tek nakon što potpuno izlista. Cvetovi su žućkastozeleni i sakupljeni u krupne, viseće grozdaste cvasti.</span> | ||
* <span style="color: #000000;">'''Plod:''' Parne krilate orašice | * <span style="color: #000000;">'''Plod:''' Parne krilate orašice sa okruglim, ispupčenim kućicama u kojima se nalazi seme.</span> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 67: | Line 69: | ||
=== 🌿 Uslovi za uzgoj i stanište === | === 🌿 Uslovi za uzgoj i stanište === | ||
<span style="color: #000000;">Gorski javor je tipična vrsta brdskih i planinskih predela sa svežom i vlažnom klimom. Slabije podnosi ekstremne letnje suše i preveliku žegu u betonskim delovima grada, pa mu u urbanim sredinama najviše prijaju prostrani parkovi sa dosta slobodnog zemljišta.</span> | <span style="color: #000000;">Gorski javor je tipična vrsta brdskih i planinskih predela sa svežom i vlažnom klimom. Slabije podnosi ekstremne letnje suše i preveliku žegu u betonskim delovima grada, pa mu u urbanim sredinama najviše prijaju prostrani parkovi sa dosta slobodnog zemljišta.</span> | ||
=== 🔍 Kako ga razlikovati od mleča i klena? === | |||
* <span style="color: #000000;">'''Mlečni sok:''' Za razliku od mleča, peteljka gorskog javora ne sadrži mlečni sok.</span> | |||
* <span style="color: #000000;">'''Cvasti:''' Viseće su, dok su kod mleča i klena uspravne.</span> | |||
* <span style="color: #000000;">'''Listovi:''' Režnjevi gorskog javora su tupo nazubljeni, dok su kod mleča šiljasti i završavaju se dugim, tankim vrhovima. Klen ima znatno sitnije listove.</span> | |||
* <span style="color: #000000;">'''Krilca ploda:''' Postavljena su pod oštrim ili pravim uglom, dok su kod mleča pod tupim uglom, a kod klena skoro potpuno raširena.</span> | |||
</div> | </div> | ||
| Line 74: | Line 82: | ||
<div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #bcaaa4; border-left: 5px solid #8d6e63; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; color: #000000; box-shadow: 0 5px 10px rgba(0,0,0,0.1);"> | <div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #bcaaa4; border-left: 5px solid #8d6e63; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; color: #000000; box-shadow: 0 5px 10px rgba(0,0,0,0.1);"> | ||
<span style="font-size: 1.2em; margin-right: 8px;">🎻</span> '''Zanimljivost: Drvo za vrhunske violine''' | <span style="font-size: 1.2em; margin-right: 8px;">🎻</span> '''Zanimljivost: Drvo za vrhunske violine''' | ||
<p style="margin-top: 5px; color: #000000;">Drvo gorskog javora je svetlo, fino i svilenkastog sjaja. Posebno su cenjeni retki primerci sa takozvanom | <p style="margin-top: 5px; color: #000000;">Drvo gorskog javora je svetlo, fino i svilenkastog sjaja. Posebno su cenjeni retki primerci sa takozvanom „rebrastom" strukturom rasta. To drvo se naziva javor rebraš i predstavlja najskuplji i najtraženiji materijal na svetu za izradu leđa, vrata i stranica vrhunskih gudačkih instrumenata, uključujući i čuvene Stradivarijusove violine.</p> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
Revision as of 20:50, 1 July 2026
Gorski javor (Acer pseudoplatanus)
Gorski javor
Acer pseudoplatanus
- Porodica: Sapindaceae (ranije Aceraceae)
Gorski javor (poznat i kao javor glunac) je gorostas među javorima i jedno od najvrednijih plemenitih lišćarskih stabala naših planinskih šuma. U prirodi se ponekad sreće i forma f. purpureum, kod koje je naličje listova upadljivo obojeno purpurno-crvenom bojom, za razliku od osnovne vrste čije je naličje bledo ili plavičasto-zeleno.
🌳 Morfologija i rast
- Dimenzije: Može da naraste impresivnih 30 do 40 metara u visinu, sa prečnikom debla do jednog metra, a kod najstarijih primeraka i više. Razvija široku, visoku i kupolastu krošnju.
- Kora: Veoma je specifična. U mladosti je glatka i svetlosiva, dok u starosti počinje da se ljušti u velikim, tankim ljuskama (slično kao kod platana), otkrivajući narandžasto-smeđe slojeve ispod.
🍃 Listovi
- Krupni su, podeljeni na 5 plitkih režnjeva čije su ivice tupo nazubljene. Lice lista je tamnozeleno, dok je naličje karakteristično bledo ili plavičasto-zeleno (kod nekih varijeteta čak i purpurno).
Naličje lista gorskog javora f.purpureum
🌸 Cvet i plod
- Cvetanje: Cveta u maju, tek nakon što potpuno izlista. Cvetovi su žućkastozeleni i sakupljeni u krupne, viseće grozdaste cvasti.
- Plod: Parne krilate orašice sa okruglim, ispupčenim kućicama u kojima se nalazi seme.
Plod gorskog javora
🌿 Uslovi za uzgoj i stanište
Gorski javor je tipična vrsta brdskih i planinskih predela sa svežom i vlažnom klimom. Slabije podnosi ekstremne letnje suše i preveliku žegu u betonskim delovima grada, pa mu u urbanim sredinama najviše prijaju prostrani parkovi sa dosta slobodnog zemljišta.
🔍 Kako ga razlikovati od mleča i klena?
- Mlečni sok: Za razliku od mleča, peteljka gorskog javora ne sadrži mlečni sok.
- Cvasti: Viseće su, dok su kod mleča i klena uspravne.
- Listovi: Režnjevi gorskog javora su tupo nazubljeni, dok su kod mleča šiljasti i završavaju se dugim, tankim vrhovima. Klen ima znatno sitnije listove.
- Krilca ploda: Postavljena su pod oštrim ili pravim uglom, dok su kod mleča pod tupim uglom, a kod klena skoro potpuno raširena.
🎻 Zanimljivost: Drvo za vrhunske violine
Drvo gorskog javora je svetlo, fino i svilenkastog sjaja. Posebno su cenjeni retki primerci sa takozvanom „rebrastom" strukturom rasta. To drvo se naziva javor rebraš i predstavlja najskuplji i najtraženiji materijal na svetu za izradu leđa, vrata i stranica vrhunskih gudačkih instrumenata, uključujući i čuvene Stradivarijusove violine.
