Gorski javor

Gorski javor (Acer pseudoplatanus)

Gorski javor

Acer pseudoplatanus

---

• Porodica: Sapindaceae (ranije Aceraceae)

Gorski javor (poznat i kao javor glunac) je gorostas među javorima i jedno od najvrednijih plemenitih lišćarskih stabala naših planinskih šuma. U prirodi se ponekad sreće i forma f. purpureum, kod koje je naličje listova upadljivo obojeno purpurno-crvenom bojom, za razliku od osnovne vrste čije je naličje bledo ili plavičasto-zeleno.

🌳 Morfologija i rast

• Dimenzije: Može da naraste impresivnih 30 do 40 metara u visinu, sa prečnikom debla koji kod starih primeraka prelazi 2 metra. Razvija široku, visoku i kupolastu krošnju.
• Kora: Veoma je specifična. U mladosti je glatka i svetlosiva, dok u starosti počinje da se ljušti u velikim, tankim ljuskama (slično kao kod platana), otkrivajući narandžasto-smeđe slojeve ispod.
• Listovi: Krupni su, podeljeni na 5 plitkih režnjeva čije su ivice tupo nazubljene. Lice lista je tamnozeleno, dok je naličje karakteristično bledo ili plavičasto-zeleno (kod nekih varijeteta čak i purpurno). Za razliku od mleča, peteljka gorskog javora ne sadrži mlečni sok.

Naličje lista gorskog javora f.purpureum

🌸 Cvet i plod

• Cvetanje: Cveta u maju, tek nakon što potpuno izlista. Cvetovi su žućkastozeleni i sakupljeni u krupne, viseće grozdaste cvasti, što ga jasno razlikuje od javora mleča čije su cvasti uspravne.
• Plod: Parne krilate orašice. Za razliku od mleča i klena, krilca gorskog javora su postavljena pod oštrim ili pravim uglom (u obliku latiničnog slova V), a same kućice sa semenom su potpuno okrugle i ispupčene.

Plod gorskog javora

🌿 Uslovi za uzgoj i stanište

Gorski javor je tipična vrsta brdskih i planinskih predela sa svežom i vlažnom klimom. Slabije podnosi ekstremne letnje suše i preveliku žegu u betonskim delovima grada, pa mu u urbanim sredinama najviše prijaju prostrani parkovi sa dosta slobodnog zemljišta.

🎻 Zanimljivost: Drvo za vrhunske violine

Drvo gorskog javora je svetlo, fino i svilenkastog sjaja. Posebno su cenjeni retki primerci sa takozvanom „rebrastom” strukturom rasta. To drvo se naziva javor rebraš i predstavlja najskuplji i najtraženiji materijal na svetu za izradu leđa, vrata i stranica vrhunskih gudačkih instrumenata, uključujući i čuvene Stradivarijusove violine.