Orah: Difference between revisions
From Drveće govori
| (10 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
<div style="background-color: # | __NOTOC__ | ||
<div style="background-color: #ddffb2; padding: 25px; border-radius: 15px; border: 1px solid #b3ce85; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000; line-height: 1.7;"> | |||
== Orah (''Juglans regia'') == | == Orah (''Juglans regia'') == | ||
<div style="max-width: 900px; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000;"> | |||
<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; flex-direction: row-reverse; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-bottom: 15px;"> | |||
<div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: | <div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="text-align: center; font-style: italic; | <div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | ||
<hr style="border: 0; border-top: 1px solid #ccc;"> | <div style="text-align: center;">[[File:Orah_d.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|Orah]]</div> | ||
<div style="padding: 8px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; margin-top: 5px; color: #000000;"> | |||
<div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 16px; margin-bottom: 3px;">Orah</div> | |||
<div style="text-align: center; font-style: italic; font-size: 14px;">Juglans regia L.</div> | |||
<hr style="border: 0; border-top: 1px solid #ccc; margin: 6px 0;"> | |||
<ul style="list-style: none; padding: 0; margin: 0; background: transparent !important; font-size: 14px;"> | |||
<li style="background: transparent !important;">'''Porodica:''' Juglandaceae (Orasi)</li> | |||
</ul> | |||
</div> | |||
</div> | |||
</div> | |||
<div style="flex: 2 1 320px; text-align: left;"> | |||
'''Orah''' , poznat i kao domaći ili kraljevski orah, impozantno je listopadno drvo prepoznatljivo po svojoj snazi i dugovečnosti. | '''Orah''', poznat i kao domaći ili kraljevski orah, impozantno je listopadno drvo prepoznatljivo po svojoj snazi i dugovečnosti. Najbolje uspeva na otvorenim prostorima gde može u potpunosti da razvije svoju raskošnu krošnju. | ||
=== 🌳 Morfologija i rast === | === 🌳 Morfologija i rast === | ||
* '''Dimenzije:''' | * <span style="color: #000000;">'''Dimenzije:''' Najčešće dostiže visinu od 20 do 30 metara (ređe i do 35 m), sa stablom prečnika i do 2 metra. U slobodnom prostoru formira kratko deblo i veoma široku, bogatu krošnju, dok je u gustim šumama primetno viši i uži.</span> | ||
* '''Kora:''' U mladosti je glatka i siva, dok kod starijih stabala postaje duboko uzdužno ispucala. | * <span style="color: #000000;">'''Kora:''' U mladosti je glatka i siva, dok kod starijih stabala postaje duboko uzdužno ispucala.</span> | ||
=== | === 🍃 Listovi === | ||
* | * <span style="color: #000000;">Neparno perasto složeni, sastoje se od 5 do 9 liski. Za razliku od drugih vrsta oraha, liske domaćeg oraha imaju '''ceo, gladak obod''' i ispuštaju karakterističan aromatičan miris pri trljanju.</span> | ||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-top: 20px;"> | |||
<div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | |||
<div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | |||
<div style="text-align: center;">[[File:Orah l2.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|List oraha]]</div> | |||
<div style="padding: 5px; text-align: center; font-style: italic; font-size: 0.9em; color: #000000; background: #fff9e6 !important;">List oraha</div> | |||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
<div style="flex: 2 1 300px; color: #000000;"> | |||
=== 🌸 Cvetanje === | |||
* <span style="color: #000000;">Orah je jednodomna biljka, muški i ženski cvetovi su na istom stablu. Muški cvetovi formiraju viseće rese, dok su ženski sitni i nalaze se na vrhovima grančica. Cveta u proleće, uporedo sa listanjem.</span> | |||
=== 🌰 Plod === | |||
* <span style="color: #000000;">Botanički gledano, plod je '''koštunica'''. Spoljašnji zeleni, mesnati omotač s jeseni puca i otkriva tvrdu, drvenastu ljusku u kojoj se nalazi veoma hranljivo jezgro. Plodovi sazrevaju u septembru i oktobru.</span> | |||
</div> | |||
</div> | |||
<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; flex-direction: row-reverse; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-top: 20px;"> | |||
<div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | |||
<div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | |||
<div style="text-align: center;">[[File:Orah c.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|Cvet oraha]]</div> | |||
<div style="padding: 5px; text-align: center; font-style: italic; font-size: 0.9em; color: #000000; background: #fff9e6 !important;">Cvet oraha</div> | |||
</div> | |||
</div> | |||
<div style="flex: 2 1 300px; color: #000000;"> | |||
=== 🍂 Uslovi za uzgoj i specifičnosti === | |||
* <span style="color: #000000;">'''Svetlost i toplota:''' Zahteva punu izloženost suncu i dugu, toplu vegetacionu sezonu.</span> | |||
* <span style="color: #000000;">'''Osetljivost:''' Veoma je osetljiv na jake zimske mrazeve, kao i na kasne prolećne mrazeve koji lako oštećuju mlade cvetove i tek izlistale izdanke.</span> | |||
</div> | |||
</div> | |||
<div style="clear: both;"></div> | <div style="clear: both;"></div> | ||
<div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #d7ccc8; border-left: 5px solid #8d6e63; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; color: #000000; box-shadow: 0 5px 10px rgba(0,0,0,0.1);"> | |||
<span style="font-size: 1.2em; margin-right: 8px;">🌿</span> '''Zanimljivost: Zašto je orah "usamljenik"?''' | |||
<p style="margin-top: 5px; color: #000000;">Orah je majstor alelopatije, procesa u kojem biljka putem korena, ljuske ploda i opalog lišća luči supstancu zvanu '''juglon'''. Ova prirodna hemikalija deluje kao svojevrsni herbicid koji sprečava rast drugih biljaka u neposrednoj blizini oraha. Zbog toga se često čini da orah u prirodi tera druge biljke od sebe kako bi obezbedio prostor i hranljive materije isključivo za svoju krošnju.</p> | |||
</div> | |||
</div> | |||
</div> | </div> | ||
Latest revision as of 19:30, 5 July 2026
Orah (Juglans regia)
Orah
Juglans regia L.
- Porodica: Juglandaceae (Orasi)
Orah, poznat i kao domaći ili kraljevski orah, impozantno je listopadno drvo prepoznatljivo po svojoj snazi i dugovečnosti. Najbolje uspeva na otvorenim prostorima gde može u potpunosti da razvije svoju raskošnu krošnju.
🌳 Morfologija i rast
- Dimenzije: Najčešće dostiže visinu od 20 do 30 metara (ređe i do 35 m), sa stablom prečnika i do 2 metra. U slobodnom prostoru formira kratko deblo i veoma široku, bogatu krošnju, dok je u gustim šumama primetno viši i uži.
- Kora: U mladosti je glatka i siva, dok kod starijih stabala postaje duboko uzdužno ispucala.
🍃 Listovi
- Neparno perasto složeni, sastoje se od 5 do 9 liski. Za razliku od drugih vrsta oraha, liske domaćeg oraha imaju ceo, gladak obod i ispuštaju karakterističan aromatičan miris pri trljanju.
List oraha
🌸 Cvetanje
- Orah je jednodomna biljka, muški i ženski cvetovi su na istom stablu. Muški cvetovi formiraju viseće rese, dok su ženski sitni i nalaze se na vrhovima grančica. Cveta u proleće, uporedo sa listanjem.
🌰 Plod
- Botanički gledano, plod je koštunica. Spoljašnji zeleni, mesnati omotač s jeseni puca i otkriva tvrdu, drvenastu ljusku u kojoj se nalazi veoma hranljivo jezgro. Plodovi sazrevaju u septembru i oktobru.
Cvet oraha
🍂 Uslovi za uzgoj i specifičnosti
- Svetlost i toplota: Zahteva punu izloženost suncu i dugu, toplu vegetacionu sezonu.
- Osetljivost: Veoma je osetljiv na jake zimske mrazeve, kao i na kasne prolećne mrazeve koji lako oštećuju mlade cvetove i tek izlistale izdanke.
🌿 Zanimljivost: Zašto je orah "usamljenik"?
Orah je majstor alelopatije, procesa u kojem biljka putem korena, ljuske ploda i opalog lišća luči supstancu zvanu juglon. Ova prirodna hemikalija deluje kao svojevrsni herbicid koji sprečava rast drugih biljaka u neposrednoj blizini oraha. Zbog toga se često čini da orah u prirodi tera druge biljke od sebe kako bi obezbedio prostor i hranljive materije isključivo za svoju krošnju.
