Beli dud: Difference between revisions
From Drveće govori
Created page with "__NOTOC__ <div style="background-color: #ddffb2; padding: 25px; border-radius: 15px; border: 1px solid #b3ce85; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000; line-height: 1.7;"> == Beli dud (''Morus alba'') == <div style="max-width: 900px; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000;"> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; flex-direction: row-reverse; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-bottom: 15px;"> <div style="flex: 1 1 280px..." |
No edit summary |
||
| (One intermediate revision by the same user not shown) | |||
| Line 10: | Line 10: | ||
<div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | <div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | <div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="text-align: center;">[[File:Beli dud d.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|Beli dud]]</div> | |||
<div style="padding: 8px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; margin-top: 5px; color: #000000;"> | <div style="padding: 8px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; margin-top: 5px; color: #000000;"> | ||
<div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 16px; margin-bottom: 3px;">Beli dud</div> | <div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 16px; margin-bottom: 3px;">Beli dud</div> | ||
| Line 23: | Line 24: | ||
<div style="flex: 2 1 320px; text-align: left;"> | <div style="flex: 2 1 320px; text-align: left;"> | ||
'''Beli dud''' je brzorastuće listopadno drvo iz porodice dudova, poreklom iz srednje i istočne Azije. U Evropu je doneto u srednjem veku, a razlog je bio uzgoj dudovog svilca | '''Beli dud''' je brzorastuće listopadno drvo iz porodice dudova, poreklom iz srednje i istočne Azije. U Evropu je doneto u srednjem veku, a razlog je bio uzgoj dudovog svilca, gusenice čija je jedina hrana list belog duda. | ||
=== 🌳 Morfologija i rast === | === 🌳 Morfologija i rast === | ||
| Line 30: | Line 31: | ||
=== 🍃 Listovi === | === 🍃 Listovi === | ||
* <span style="color: #000000;">Naizmenični, jajasti do srcoliki, sa nazubljenim ivicama. Veoma su varijabilni | * <span style="color: #000000;">Naizmenični, jajasti do srcoliki, sa nazubljenim ivicama. Veoma su varijabilni, na istom stablu mogu se naći listovi potpuno celoviti i duboko režnjeviti. Lice je svetlozeleno, dok je naličje zelenosivo sa kratkim belim dlačicama duž nerava.</span> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 42: | Line 43: | ||
=== 🍒 Plod === | === 🍒 Plod === | ||
* <span style="color: #000000;">Plod se zove '''dudinja''' (narodski i murva) | * <span style="color: #000000;">Plod se zove '''dudinja''' (narodski i murva), skupni plod dužine 1 do 2,5 cm, bele, ružičaste ili svetloljubičaste boje kada sazri. Sočan je i sladak, jestiv i veoma cenjen, a od njega se prave rakija, pekmez i slatko.</span> | ||
=== 🍂 Uslovi gajenja i otpornost === | === 🍂 Uslovi gajenja i otpornost === | ||
<span style="color: #000000;">Izuzetno je prilagodljiv i otporan | <span style="color: #000000;">Izuzetno je prilagodljiv i otporan, podnosi sušu, gradsko zagađenje, siromašna zemljišta i niske temperature do -30°C. Brzo raste i lako se razmnožava.</span> | ||
<div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #d4a96a; border-left: 5px solid #7b3f00; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; color: #000000; box-shadow: 0 5px 10px rgba(0,0,0,0.1);"> | <div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #d4a96a; border-left: 5px solid #7b3f00; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; color: #000000; box-shadow: 0 5px 10px rgba(0,0,0,0.1);"> | ||
Latest revision as of 08:01, 10 July 2026
Beli dud (Morus alba)
Beli dud
Morus alba L.
- Porodica: Moraceae (Dudovi)
Beli dud je brzorastuće listopadno drvo iz porodice dudova, poreklom iz srednje i istočne Azije. U Evropu je doneto u srednjem veku, a razlog je bio uzgoj dudovog svilca, gusenice čija je jedina hrana list belog duda.
🌳 Morfologija i rast
- Stablo: Dostiže visinu do 20 metara, sa kratkim, često kvrgavim deblom i širokom, razgranatom krošnjom.
- Kora: Kod mladih stabala je sivožuta i glatka, dok kod starijih postaje sivosmeđa i duboko ispucala. Mladi izbojci sadrže mlečni sok.
🍃 Listovi
- Naizmenični, jajasti do srcoliki, sa nazubljenim ivicama. Veoma su varijabilni, na istom stablu mogu se naći listovi potpuno celoviti i duboko režnjeviti. Lice je svetlozeleno, dok je naličje zelenosivo sa kratkim belim dlačicama duž nerava.
🌸 Cvetanje
- Cveta u aprilu i maju, istovremeno sa listanjem. Beli dud može biti jednodomna ili dvodomna biljka. Muški cvetovi su grupisani u duguljaste, viseće rese, a ženski u okruglaste.
🍒 Plod
- Plod se zove dudinja (narodski i murva), skupni plod dužine 1 do 2,5 cm, bele, ružičaste ili svetloljubičaste boje kada sazri. Sočan je i sladak, jestiv i veoma cenjen, a od njega se prave rakija, pekmez i slatko.
🍂 Uslovi gajenja i otpornost
Izuzetno je prilagodljiv i otporan, podnosi sušu, gradsko zagađenje, siromašna zemljišta i niske temperature do -30°C. Brzo raste i lako se razmnožava.
🐛 Zanimljivost: Drvo koje je pokrenulo svilarstvo
Beli dud je hiljadama godina bio strogo čuvana tajna Kine. List belog duda je jedina hrana dudovog svilca (Bombyx mori), gusenice čiji kokon daje svilenu nit. Kinezi su vekovima pod pretnjom smrtne kazne čuvali tajnu svilarstva, ali je ona ipak procurela na Zapad, a sa njom se proširio i beli dud. Danas se u Srbiji gaji kao ukrasno i voćno drvo, a svilarstvo je nekada bilo razvijeno i na ovim prostorima.
