Gorski javor: Difference between revisions
From Drveće govori
No edit summary |
No edit summary |
||
| (11 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 1: | Line 1: | ||
__NOTOC__ | __NOTOC__ | ||
<div style="background-color: # | <div style="background-color: #ddffb2; padding: 25px; border-radius: 15px; border: 1px solid #b3ce85; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000; line-height: 1.7;"> | ||
== Gorski javor (''Acer pseudoplatanus'') == | == Gorski javor (''Acer pseudoplatanus'') == | ||
<div style="max-width: 900px; color: #000000;"> | <div style="max-width: 900px; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000;"> | ||
<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; flex-direction: row-reverse; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-bottom: 15px;"> | <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; flex-direction: row-reverse; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-bottom: 15px;"> | ||
<div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | <div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: # | <div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="text-align: center;">[[File:Gorski javor d.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|Gorski javor]]</div> | <div style="text-align: center;">[[File:Gorski javor d.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|Gorski javor]]</div> | ||
<div style="padding: 8px; background: # | <div style="padding: 8px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; margin-top: 5px; color: #000000;"> | ||
<div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 16px; margin-bottom: 3px;">Gorski javor</div> | <div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 16px; margin-bottom: 3px;">Gorski javor</div> | ||
<div style="text-align: center; font-size: 14px;">Acer pseudoplatanus | <div style="text-align: center; font-style: italic; font-size: 14px;">Acer pseudoplatanus</div> | ||
<hr style="border: 0; border-top: 1px solid #bcaaa4; margin: 6px 0;"> | <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #bcaaa4; margin: 6px 0;"> | ||
<ul style="list-style: none; padding: 0; margin: 0; background: transparent !important; font-size: 14px;"> | <ul style="list-style: none; padding: 0; margin: 0; background: transparent !important; font-size: 14px;"> | ||
| Line 27: | Line 27: | ||
=== 🌳 Morfologija i rast === | === 🌳 Morfologija i rast === | ||
* <span style="color: #000000;">'''Dimenzije:''' Može da naraste impresivnih 30 do 40 metara u visinu, sa prečnikom debla | * <span style="color: #000000;">'''Dimenzije:''' Može da naraste impresivnih 30 do 40 metara u visinu, sa prečnikom debla do jednog metra, a kod najstarijih primeraka i više. Razvija široku, visoku i kupolastu krošnju.</span> | ||
* <span style="color: #000000;">'''Kora:''' Veoma je specifična. U mladosti je glatka i svetlosiva, dok u starosti počinje da se ljušti u velikim, tankim ljuskama (slično kao kod platana), otkrivajući narandžasto-smeđe slojeve ispod.</span> | * <span style="color: #000000;">'''Kora:''' Veoma je specifična. U mladosti je glatka i svetlosiva, dok u starosti počinje da se ljušti u velikim, tankim ljuskama (slično kao kod platana), otkrivajući narandžasto-smeđe slojeve ispod.</span> | ||
=== 🍃 Listovi === | |||
* <span style="color: #000000;">Krupni su, podeljeni na 5 plitkih režnjeva čije su ivice tupo nazubljene. Lice lista je tamnozeleno, dok je naličje karakteristično bledo ili plavičasto-zeleno (kod nekih varijeteta čak i purpurno).</span> | |||
</div> | </div> | ||
| Line 37: | Line 40: | ||
<div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | <div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: # | <div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="text-align: center;">[[File:Gorski javor l2.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|List gorskog javora]]</div> | <div style="text-align: center;">[[File:Gorski javor l2.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|List gorskog javora]]</div> | ||
<div style="padding: 5px; text-align: center; font-style: italic; font-size: 0.9em; color: #000000; background: # | <div style="padding: 5px; text-align: center; font-style: italic; font-size: 0.9em; color: #000000; background: #fff9e6 !important;">Naličje lista gorskog javora f.purpureum</div> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 45: | Line 48: | ||
<div style="flex: 2 1 300px; color: #000000;"> | <div style="flex: 2 1 300px; color: #000000;"> | ||
* <span style="color: #000000;"> | === 🌸 Cvetanje === | ||
* <span style="color: #000000;">Cveta u maju, tek nakon što potpuno izlista. Cvetovi su žućkastozeleni i sakupljeni u krupne, viseće grozdaste cvasti, što ga jasno razlikuje od javora mleča čije su cvasti uspravne.</span> | |||
=== | === 🌰 Plod === | ||
* <span style="color: #000000;">''' | * <span style="color: #000000;">Parne krilate orašice. Za razliku od mleča i klena, krilca gorskog javora su postavljena pod '''oštrim ili pravim uglom''' (u obliku latiničnog slova V), a same kućice sa semenom su potpuno okrugle i ispupčene.</span> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 57: | Line 61: | ||
<div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | <div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: # | <div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;"> | ||
<div style="text-align: center;">[[File:Gorski javor p.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|Plod gorskog javora]]</div> | <div style="text-align: center;">[[File:Gorski javor p.jpg|class=mw-fill|style="width: 100%; height: auto; display: block;"|Plod gorskog javora]]</div> | ||
<div style="padding: 5px; text-align: center; font-style: italic; font-size: 0.9em; color: #000000; background: # | <div style="padding: 5px; text-align: center; font-style: italic; font-size: 0.9em; color: #000000; background: #fff9e6 !important;">Plod gorskog javora</div> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
| Line 65: | Line 69: | ||
<div style="flex: 2 1 300px; color: #000000;"> | <div style="flex: 2 1 300px; color: #000000;"> | ||
=== 🍂 Uslovi za uzgoj i stanište === | |||
== | |||
<span style="color: #000000;">Gorski javor je tipična vrsta brdskih i planinskih predela sa svežom i vlažnom klimom. Slabije podnosi ekstremne letnje suše i preveliku žegu u betonskim delovima grada, pa mu u urbanim sredinama najviše prijaju prostrani parkovi sa dosta slobodnog zemljišta.</span> | <span style="color: #000000;">Gorski javor je tipična vrsta brdskih i planinskih predela sa svežom i vlažnom klimom. Slabije podnosi ekstremne letnje suše i preveliku žegu u betonskim delovima grada, pa mu u urbanim sredinama najviše prijaju prostrani parkovi sa dosta slobodnog zemljišta.</span> | ||
| Line 74: | Line 76: | ||
</div> | </div> | ||
<div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #bcaaa4; border-left: 5px solid #8d6e63; background-color: # | <div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #bcaaa4; border-left: 5px solid #8d6e63; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; color: #000000; box-shadow: 0 5px 10px rgba(0,0,0,0.1);"> | ||
<span style="font-size: 1.2em; margin-right: 8px;">🎻</span> '''Zanimljivost: Drvo za vrhunske violine''' | <span style="font-size: 1.2em; margin-right: 8px;">🎻</span> '''Zanimljivost: Drvo za vrhunske violine''' | ||
<p style="margin-top: 5px; color: # | <p style="margin-top: 5px; color: #000000;">Drvo gorskog javora je svetlo, fino i svilenkastog sjaja. Posebno su cenjeni retki primerci sa takozvanom „rebrastom" strukturom rasta. To drvo se naziva javor rebraš i predstavlja najskuplji i najtraženiji materijal na svetu za izradu leđa, vrata i stranica vrhunskih gudačkih instrumenata, uključujući i čuvene Stradivarijusove violine.</p> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
</div> | </div> | ||
Latest revision as of 19:26, 5 July 2026
Gorski javor (Acer pseudoplatanus)
Gorski javor
Acer pseudoplatanus
- Porodica: Sapindaceae (ranije Aceraceae)
Gorski javor (poznat i kao javor glunac) je gorostas među javorima i jedno od najvrednijih plemenitih lišćarskih stabala naših planinskih šuma. U prirodi se ponekad sreće i forma f. purpureum, kod koje je naličje listova upadljivo obojeno purpurno-crvenom bojom, za razliku od osnovne vrste čije je naličje bledo ili plavičasto-zeleno.
🌳 Morfologija i rast
- Dimenzije: Može da naraste impresivnih 30 do 40 metara u visinu, sa prečnikom debla do jednog metra, a kod najstarijih primeraka i više. Razvija široku, visoku i kupolastu krošnju.
- Kora: Veoma je specifična. U mladosti je glatka i svetlosiva, dok u starosti počinje da se ljušti u velikim, tankim ljuskama (slično kao kod platana), otkrivajući narandžasto-smeđe slojeve ispod.
🍃 Listovi
- Krupni su, podeljeni na 5 plitkih režnjeva čije su ivice tupo nazubljene. Lice lista je tamnozeleno, dok je naličje karakteristično bledo ili plavičasto-zeleno (kod nekih varijeteta čak i purpurno).
Naličje lista gorskog javora f.purpureum
🌸 Cvetanje
- Cveta u maju, tek nakon što potpuno izlista. Cvetovi su žućkastozeleni i sakupljeni u krupne, viseće grozdaste cvasti, što ga jasno razlikuje od javora mleča čije su cvasti uspravne.
🌰 Plod
- Parne krilate orašice. Za razliku od mleča i klena, krilca gorskog javora su postavljena pod oštrim ili pravim uglom (u obliku latiničnog slova V), a same kućice sa semenom su potpuno okrugle i ispupčene.
Plod gorskog javora
🍂 Uslovi za uzgoj i stanište
Gorski javor je tipična vrsta brdskih i planinskih predela sa svežom i vlažnom klimom. Slabije podnosi ekstremne letnje suše i preveliku žegu u betonskim delovima grada, pa mu u urbanim sredinama najviše prijaju prostrani parkovi sa dosta slobodnog zemljišta.
🎻 Zanimljivost: Drvo za vrhunske violine
Drvo gorskog javora je svetlo, fino i svilenkastog sjaja. Posebno su cenjeni retki primerci sa takozvanom „rebrastom" strukturom rasta. To drvo se naziva javor rebraš i predstavlja najskuplji i najtraženiji materijal na svetu za izradu leđa, vrata i stranica vrhunskih gudačkih instrumenata, uključujući i čuvene Stradivarijusove violine.
