Beli dud - Revision history

Tijana at 09:01, 10 July 2026

2026-07-10T09:01:39Z

← Older revision		Revision as of 08:01, 10 July 2026
Line 10:		Line 10:
	<div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;">		<div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;">
	<div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;">		<div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;">
			<div style="text-align: center;">[[File:Beli dud d.jpg\|class=mw-fill\|style="width: 100%; height: auto; display: block;"\|Beli dud]]</div>
	<div style="padding: 8px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; margin-top: 5px; color: #000000;">		<div style="padding: 8px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; margin-top: 5px; color: #000000;">
	<div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 16px; margin-bottom: 3px;">Beli dud</div>		<div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 16px; margin-bottom: 3px;">Beli dud</div>

Tijana at 08:59, 10 July 2026

2026-07-10T08:59:37Z

← Older revision		Revision as of 07:59, 10 July 2026
Line 23:		Line 23:
	<div style="flex: 2 1 320px; text-align: left;">		<div style="flex: 2 1 320px; text-align: left;">

	'''Beli dud''' je brzorastuće listopadno drvo iz porodice dudova, poreklom iz srednje i istočne Azije. U Evropu je doneto u srednjem veku, a razlog je bio uzgoj dudovog svilca — gusenice čija je jedina hrana list belog duda.		'''Beli dud''' je brzorastuće listopadno drvo iz porodice dudova, poreklom iz srednje i istočne Azije. U Evropu je doneto u srednjem veku, a razlog je bio uzgoj dudovog svilca, gusenice čija je jedina hrana list belog duda.

	=== 🌳 Morfologija i rast ===		=== 🌳 Morfologija i rast ===
Line 30:		Line 30:

	=== 🍃 Listovi ===		=== 🍃 Listovi ===
	* <span style="color: #000000;">Naizmenični, jajasti do srcoliki, sa nazubljenim ivicama. Veoma su varijabilni — na istom stablu mogu se naći listovi potpuno celoviti i duboko režnjeviti. Lice je svetlozeleno, dok je naličje zelenosivo sa kratkim belim dlačicama duž nerava.</span>		* <span style="color: #000000;">Naizmenični, jajasti do srcoliki, sa nazubljenim ivicama. Veoma su varijabilni, na istom stablu mogu se naći listovi potpuno celoviti i duboko režnjeviti. Lice je svetlozeleno, dok je naličje zelenosivo sa kratkim belim dlačicama duž nerava.</span>

	</div>		</div>
Line 42:		Line 42:

	=== 🍒 Plod ===		=== 🍒 Plod ===
	* <span style="color: #000000;">Plod se zove '''dudinja''' (narodski i murva) ~~— to je~~ skupni plod dužine 1 do 2,5 cm, bele, ružičaste ili svetloljubičaste boje kada sazri. Sočan je i sladak, jestiv i veoma cenjen, a od njega se prave rakija, pekmez i slatko.</span>		* <span style="color: #000000;">Plod se zove '''dudinja''' (narodski i murva), skupni plod dužine 1 do 2,5 cm, bele, ružičaste ili svetloljubičaste boje kada sazri. Sočan je i sladak, jestiv i veoma cenjen, a od njega se prave rakija, pekmez i slatko.</span>

	=== 🍂 Uslovi gajenja i otpornost ===		=== 🍂 Uslovi gajenja i otpornost ===
	<span style="color: #000000;">Izuzetno je prilagodljiv i otporan — podnosi sušu, gradsko zagađenje, siromašna zemljišta i niske temperature do -30°C. Brzo raste i lako se razmnožava.</span>		<span style="color: #000000;">Izuzetno je prilagodljiv i otporan, podnosi sušu, gradsko zagađenje, siromašna zemljišta i niske temperature do -30°C. Brzo raste i lako se razmnožava.</span>

	<div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #d4a96a; border-left: 5px solid #7b3f00; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; color: #000000; box-shadow: 0 5px 10px rgba(0,0,0,0.1);">		<div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #d4a96a; border-left: 5px solid #7b3f00; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; color: #000000; box-shadow: 0 5px 10px rgba(0,0,0,0.1);">

Tijana: Created page with "NOTOC
== Beli dud (''Morus alba'') ==

2026-07-10T08:50:50Z

Created page with "NOTOC <div style="background-color: #ddffb2; padding: 25px; border-radius: 15px; border: 1px solid #b3ce85; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000; line-height: 1.7;"> == Beli dud (''Morus alba'') == <div style="max-width: 900px; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000;"> <div style="display: flex; flex-wrap: wrap; flex-direction: row-reverse; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-bottom: 15px;"> <div style="flex: 1 1 280px..."

New page
NOTOC
<div style="background-color: #ddffb2; padding: 25px; border-radius: 15px; border: 1px solid #b3ce85; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000; line-height: 1.7;">

== Beli dud (''Morus alba'') ==

<div style="max-width: 900px; font-family: 'Zing Rust', Georgia, serif; color: #000000;">

<div style="display: flex; flex-wrap: wrap; flex-direction: row-reverse; gap: 20px; align-items: flex-start; margin-bottom: 15px;">

<div style="flex: 1 1 280px; max-width: 320px; box-sizing: border-box;">
<div style="border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #fdfaf1; padding: 5px; border-radius: 8px; box-sizing: border-box;">
<div style="padding: 8px; background: #fff9e6; border-radius: 5px; margin-top: 5px; color: #000000;">
<div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 16px; margin-bottom: 3px;">Beli dud</div>
<div style="text-align: center; font-style: italic; font-size: 14px;">Morus alba L.</div>
<hr style="border: 0; border-top: 1px solid #7b3f00; margin: 6px 0;">
<ul style="list-style: none; padding: 0; margin: 0; background: transparent !important; font-size: 14px;">
<li style="background: transparent !important;">'''Porodica:''' Moraceae (Dudovi)</li>
</ul>
</div>
</div>
</div>

<div style="flex: 2 1 320px; text-align: left;">

'''Beli dud''' je brzorastuće listopadno drvo iz porodice dudova, poreklom iz srednje i istočne Azije. U Evropu je doneto u srednjem veku, a razlog je bio uzgoj dudovog svilca — gusenice čija je jedina hrana list belog duda.

=== 🌳 Morfologija i rast ===
* <span style="color: #000000;">'''Stablo:''' Dostiže visinu do '''20 metara''', sa kratkim, često kvrgavim deblom i širokom, razgranatom krošnjom.</span>
* <span style="color: #000000;">'''Kora:''' Kod mladih stabala je sivožuta i glatka, dok kod starijih postaje sivosmeđa i duboko ispucala. Mladi izbojci sadrže mlečni sok.</span>

=== 🍃 Listovi ===
* <span style="color: #000000;">Naizmenični, jajasti do srcoliki, sa nazubljenim ivicama. Veoma su varijabilni — na istom stablu mogu se naći listovi potpuno celoviti i duboko režnjeviti. Lice je svetlozeleno, dok je naličje zelenosivo sa kratkim belim dlačicama duž nerava.</span>

</div>

</div>

<div style="clear: both;"></div>

=== 🌸 Cvetanje ===
* <span style="color: #000000;">Cveta u aprilu i maju, istovremeno sa listanjem. Beli dud može biti jednodomna ili dvodomna biljka. Muški cvetovi su grupisani u duguljaste, viseće rese, a ženski u okruglaste.</span>

=== 🍒 Plod ===
* <span style="color: #000000;">Plod se zove '''dudinja''' (narodski i murva) — to je skupni plod dužine 1 do 2,5 cm, bele, ružičaste ili svetloljubičaste boje kada sazri. Sočan je i sladak, jestiv i veoma cenjen, a od njega se prave rakija, pekmez i slatko.</span>

=== 🍂 Uslovi gajenja i otpornost ===
<span style="color: #000000;">Izuzetno je prilagodljiv i otporan — podnosi sušu, gradsko zagađenje, siromašna zemljišta i niske temperature do -30°C. Brzo raste i lako se razmnožava.</span>

<div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #d4a96a; border-left: 5px solid #7b3f00; background-color: #fffdf5; border-radius: 4px; color: #000000; box-shadow: 0 5px 10px rgba(0,0,0,0.1);">
<span style="font-size: 1.2em; margin-right: 8px;">🐛</span> '''Zanimljivost: Drvo koje je pokrenulo svilarstvo'''
<p style="margin-top: 5px; color: #000000;">Beli dud je hiljadama godina bio strogo čuvana tajna Kine. List belog duda je <b>jedina hrana dudovog svilca</b> (<i>Bombyx mori</i>), gusenice čiji kokon daje svilenu nit. Kinezi su vekovima pod pretnjom smrtne kazne čuvali tajnu svilarstva, ali je ona ipak procurela na Zapad, a sa njom se proširio i beli dud. Danas se u Srbiji gaji kao ukrasno i voćno drvo, a svilarstvo je nekada bilo razvijeno i na ovim prostorima.</p>
</div>

</div>
</div>