Hrast
From Drveće govori
Hrast cer (Quercus cerris)
| 300px|border|Žir cera (Quercus cerris) |
|
Cer
Quercus cerris L.
|
Cer je autohtona vrsta hrasta, značajna zbog svoje otpornosti i specifične morfologije. Kao kserotermna vrsta, najbolje uspeva na toplim, osvetljenim staništima, gde zahvaljujući dubokom osovinskom korenu lako podnosi sušne periode.
🌳 Morfologija i identifikacija
- Dimenzije: Dostiže visinu do 35 m sa prsnim prečnikom stabla do 1,3 m. Krošnja je široka, gusta i poluloptasta.
- Kora: Rano puca. Tamnosiva je, gotovo crna, sa dubokim uzdužnim brazdama čije je dno prepoznatljive crvenkaste boje, što je jedan od ključnih terenskih znakova raspoznavanja.
- Pupoljci: Sitni i tamnomrki, ali karakteristični po tome što su okruženi brojnim nitastim listićima koji ostaju na grančici i tokom zime, dajući pupoljku „bradat” izgled.
🍃 Listovi i cvetanje
- Listovi: Veoma su varijabilni. Mogu biti duboko urezani (7–8 pari režnjeva) ili samo plitko nazubljeni. Na licu su tamnozeleni i sjajni, dok je naličje svetlije i prekriveno zvezdastim dlačicama. Listanje počinje tokom aprila i maja.
- Cvetanje: Odvija se istovremeno sa listanjem. Muški cvetovi formiraju duge, viseće rese, dok su ženski cvetovi sitni i pojedinačni.
🌰 Plod (Žir)
- Sazrevanje: Za razliku od većine naših hrastova, žir cera sazreva tek u jesen druge godine. Plod je dug oko 4 cm, sedi ili je na vrlo kratkoj dršci.
- Kupula (Kapica): Specifična je po tome što je gusto obrasla linearnim, uzanim listićima dugim do 1 cm, koji su povijeni unazad i prekrivaju žir do polovine.
🛡️ Ekološka uloga
Zahvaljujući izuzetnoj otpornosti na mraz, vetar i aerozagađenje, cer je nezamenljiva vrsta u urbanom pošumljavanju i zaštiti zemljišta od erozije.
Hrast lužnjak (Quercus robur)
thumb|right|300px|Stari hrast lužnjak
Hrast lužnjak je moćno i izuzetno dugovečno drvo koje može dočekati starost od preko 1.000 godina.
Morfologija i rast
- Dimenzije: Dostiže impozantnu visinu i do 50 metara, sa stablom prečnika oko 2,5 metara, mada su zabeleženi primerci čija debla prelaze i 6 metara.
- Krošnja: mu je široka, nepravilna i dobro razgranata, sa jakim, krivim i kolenasto savijenim granama.
- Kora: je u mladosti glatka, dok sa starošću postaje debela, sivosmeđa i ispucala sa dubokim uzdužnim i plitkim poprečnim brazdama.
Korenov sistem i simbioza
- Koren: Njegov korenov sistem je jako razvijen. U mladosti formira snažan centralni koren koji prodire nekoliko metara u dubinu, dok se kasnije razvijaju jaki bočni koreni.
- Simbioza: Hrast lužnjak obrazuje specifičnu vezu sa gljivama u zemljištu, zbog čega tartufi najbolje rastu upravo u simbiozi sa njegovim korenom.
- Pupoljci: su jajastog i polutupog oblika, pokriveni brojnim golim ljuskama svetlosmeđe boje.
Listovi i cvetanje
- Listovi: su jednostavni, naizmenično raspoređeni, obrnuto jajasti i sa zaobljenim vrhom.
- Cvetanje: Cveta uporedo sa listanjem, tokom aprila i maja, pri čemu su muški cvetovi skupljeni u viseće rese, a ženski raspoređeni u grupama do pet na dugim drškama.
Plod (Žir)
- Plod: je izduženi, svetlosmeđi žir, sa prepoznatljivim tamnijim uzdužnim prugama na svežim plodovima.
- Peteljka: Za razliku od drugih hrastova, žir lužnjaka visi na karakterističnoj, 3 do 7 centimetara dugoj peteljci.
- Kapica: njegova plitka kapica pokriva oko trećine ploda.
Crveni hrast (Quercus rubra)
Crveni hrast je moćno i brzo rastuće listopadno drvo.
Morfologija i rast
- Dimenzije: dostiže visinu od 20 do 30 metara, sa širokom, zaobljenom krošnjom i stablom prečnika do 2 metra.
- Kora: Njegova kora dugo ostaje glatka i svetlosiva, a tek u starijem dobu postaje plitko ispucala sa širokim, ravnim površinama.
- Listovi: su veliki, dugi i do 20 centimetara, sa 7 do 11 oštrih i zašiljenih režnjeva. Tokom proleća i leta imaju intenzivnu zelenu boju, dok u jesen dobijaju upečatljive, jarke tonove crvene, narandžaste i bronzane boje.
Cvetanje i plod
- Cvetanje: Cveta u proleće, istovremeno sa listanjem.
- Plod: je krupan žir dug oko 2,5 centimetara, koji sazreva u jesen druge godine. Smešten je u plitku, tanjirastu kapicu koja pokriva samo osnovu ploda.
Otpornost i upotreba
- Karakteristike: Zahvaljujući izuzetnoj otpornosti na gradske uslove, niske temperature, sušu i vetar, crveni hrast se veoma rado sadi u parkovima, velikim dvorištima i drvoredima širom gradskih zelenih površina.
