Bela topola: Difference between revisions
| Line 24: | Line 24: | ||
* <b>Stablo i kora:</b> Dostiže visinu <b>do 35 metara</b> sa širokom, zaobljenom krošnjom. | * <b>Stablo i kora:</b> Dostiže visinu <b>do 35 metara</b> sa širokom, zaobljenom krošnjom. | ||
* <b>Dve vrste listova:</b> Raspored listova je naizmeničan, a njihov oblik zavisi od tipa izdanka: | * <b>Dve vrste listova:</b> Raspored listova je naizmeničan, a njihov oblik zavisi od tipa izdanka: | ||
# <b>Na kratkim izdancima:</b> Listovi su sitniji | # <b>Na kratkim izdancima:</b> Listovi su sitniji, jajasti ili okruglasti, po obodu oblo vijugavi. | ||
# <b>Na dugim izdancima:</b> Listovi su znatno veći | # <b>Na dugim izdancima:</b> Listovi su znatno veći i <b>prstasto deljeni</b> na 3 ili 5 nazubljenih režnjeva (podsećaju na list javora). | ||
* <b>Naličje lista:</b> Dok su mladi, listovi su gusto dlakavi sa obe strane. Sazrevanjem, dlake se gube sa lica (koje postaje tamnozeleno i sjajno), ali se trajno zadržavaju na naličju, dajući mu prepoznatljivu <b>srebrnasto-belu boju</b>. | * <b>Naličje lista:</b> Dok su mladi, listovi su gusto dlakavi sa obe strane. Sazrevanjem, dlake se gube sa lica (koje postaje tamnozeleno i sjajno), ali se trajno zadržavaju na naličju, dajući mu prepoznatljivu <b>srebrnasto-belu boju</b>. | ||
Revision as of 09:45, 17 May 2026
Bela topola (Populus alba)
| 300px|border|Karakteristična bela kora sa rombičnim lenticelama |
|
Bela topola
Populus alba L.
|
Bela topola je visoko, brzorastuće listopadno drvo iz porodice vrba. Prepoznatljiva je po svom svetlom deblu i specifičnim listovima čije je naličje potpuno srebrnasto-belo.
🌳 Morfologija i rast
- Stablo i kora: Dostiže visinu do 35 metara sa širokom, zaobljenom krošnjom.
- Dve vrste listova: Raspored listova je naizmeničan, a njihov oblik zavisi od tipa izdanka:
- Na kratkim izdancima: Listovi su sitniji, jajasti ili okruglasti, po obodu oblo vijugavi.
- Na dugim izdancima: Listovi su znatno veći i prstasto deljeni na 3 ili 5 nazubljenih režnjeva (podsećaju na list javora).
- Naličje lista: Dok su mladi, listovi su gusto dlakavi sa obe strane. Sazrevanjem, dlake se gube sa lica (koje postaje tamnozeleno i sjajno), ali se trajno zadržavaju na naličju, dajući mu prepoznatljivu srebrnasto-belu boju.
🌸 Cvet i plod
- Cvetanje pre listanja: Bela topola je dvodoma vrsta koja cveta u rano proleće, pre nego što razvije prve listove.
- Cvetne rese („mace”): Cvetovi nemaju krunicu i sakupljeni su u dlakave, viseće rese. Oprašivanje se vrši vetrom.
- Plod i seme: Plodovi dozrevaju već u aprilu i maju. Plod je smeđa, gola čaura koja puca na dva dela, oslobađajući minijaturna eliptična semena obrasla dugim, svilenkastim belim dlakama koje vetar lako raznosi.
🌿 Uslovi gajenja i značaj
Asimilujući velike količine vode, bela topola zahteva mnogo svetlosti, zbog čega najbolje uspeva na otvorenim aluvijalnim zemljištima u rečnim dolinama.
💨 Zanimljivost: Bela "vejavica" u maju
Tokom maja meseca, vazduh u gradovima često biva preplavljen belim pamučnim macama bele topole, koje vetar nanosi u velikim količinama tako da izgledaju poput prolećnog snega. Iako mnogi misle da je ova bela vata uzročnik prolećnih alergija, u pitanju je zabluda - ove dlačice služe samo kao "padobranci" za seme i nemaju alergeni potencijal (mogu samo mehanički da iritiraju nos). Pravi izazivač polenske alergije kod topola je njen nevidljivi polen koji leti mnogo ranije, u rano proleće, dok smola sa njenih prolećnih pupoljaka kod osetljivih osoba može izazvati kontaktni dermatitis.
