Orah: Difference between revisions
From Drveće govori
Jump to navigationJump to search
| Line 1: | Line 1: | ||
== Orah (''Juglans regia'') == | == Orah (lat. ''Juglans regia'') == | ||
__NOTOC__ | |||
<div style="max-width: 900px; font-family: 'Segoe UI', Roboto, sans-serif; color: #2c3e50; line-height: 1.7; text-align: left;"> | |||
<div style=" | {| style="float: right; width: 320px; margin-left: 25px; border: 1px solid #c8ccd1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px; border-radius: 8px;" | ||
| style="text-align: center;" | [[Datoteka:Orah_u_prirodi.jpg|300px|border|Stablo domaćeg oraha u punom razvoju]] | |||
|- | |||
| style="padding: 10px; background: #fdfae6; border-radius: 5px;" | | |||
<div style="text-align: center; font-weight: bold; font-size: 1.2em; margin-bottom: 5px;">Orah</div> | |||
<div style="text-align: center; font-style: italic; color: #555;">Juglans regia L.</div> | |||
<hr style="border: 0; border-top: 1px solid #ccc;"> | |||
* '''Porodica:''' Juglandaceae (Orasi) | |||
* '''Visina:''' 25–35 m | |||
* '''Životni vek:''' 100+ godina | |||
* '''Plod:''' Koštunica (jestivo jezgro) | |||
* '''Karakteristika:''' Luči juglon (alelopatija) | |||
|} | |||
'''Orah''' (lat. ''Juglans regia''), poznat i kao domaći ili kraljevski orah, impozantno je listopadno drvo prepoznatljivo po svojoj snazi i dugovečnosti. Kao izraziti heliofit (vrsta koja zahteva mnogo svetlosti), najbolje uspeva na otvorenim prostorima gde može u potpunosti da razvije svoju raskošnu krošnju. | |||
=== 🌳 Morfologija i rast === | |||
* '''Dimenzije:''' Dostiže visinu od 25 do 35 metara, sa stablom prečnika i do 2 metra. U slobodnom prostoru formira kratko deblo i veoma široku, bogatu krošnju, dok je u gustim šumama primetno viši i uži. | |||
* '''Kora:''' U mladosti je glatka i siva, dok kod starijih stabala postaje duboko uzdužno ispucala. | |||
* '''Listovi:''' Listovi su neparno perasto složeni (sastoje se od 5–9 liski). Za razliku od drugih vrsta oraha, liske domaćeg oraha imaju '''ceo, gladak obod''' i ispuštaju karakterističan aromatičan miris pri trljanju. | |||
''''' | === 🌸 Cvet i plod === | ||
* '''Cvetanje:''' Orah je jednodomna biljka (muški i ženski cvetovi su na istom stablu). Muški cvetovi formiraju viseće rese, dok su ženski sitni i nalaze se na vrhovima grančica. Cveta u proleće, uporedo sa listanjem. | |||
* '''Plod:''' Botanički gledano, plod je **koštunica**. Spoljašnji zeleni, mesnati omotač s jeseni puca i otkriva tvrdu, drvenastu ljusku u kojoj se nalazi veoma hranljivo jezgro. Plodovi sazrevaju u septembru i oktobru. | |||
''' | === 🌿 Uslovi za uzgoj i specifičnosti === | ||
* '''Svetlost i toplota:''' Zahteva punu izloženost suncu i dugu, toplu vegetacionu sezonu. | |||
* '''Osetljivost:''' Veoma je osetljiv na jake zimske mrazeve, kao i na kasne prolećne mrazeve koji lako oštećuju mlade cvetove i tek izlistale izdanke. | |||
* '''Uticaj na okolinu:''' Poznat je po pojavi koja se zove **alelopatija** — kroz koren i lišće luči supstancu juglon koja sprečava rast mnogih drugih biljaka u njegovoj blizini. | |||
<div style="clear: both;"></div> | <div style="clear: both;"></div> | ||
</div> | </div> | ||
Revision as of 21:29, 6 May 2026
Orah (lat. Juglans regia)
| 300px|border|Stablo domaćeg oraha u punom razvoju |
|
Orah
Juglans regia L.
|
Orah (lat. Juglans regia), poznat i kao domaći ili kraljevski orah, impozantno je listopadno drvo prepoznatljivo po svojoj snazi i dugovečnosti. Kao izraziti heliofit (vrsta koja zahteva mnogo svetlosti), najbolje uspeva na otvorenim prostorima gde može u potpunosti da razvije svoju raskošnu krošnju.
🌳 Morfologija i rast
- Dimenzije: Dostiže visinu od 25 do 35 metara, sa stablom prečnika i do 2 metra. U slobodnom prostoru formira kratko deblo i veoma široku, bogatu krošnju, dok je u gustim šumama primetno viši i uži.
- Kora: U mladosti je glatka i siva, dok kod starijih stabala postaje duboko uzdužno ispucala.
- Listovi: Listovi su neparno perasto složeni (sastoje se od 5–9 liski). Za razliku od drugih vrsta oraha, liske domaćeg oraha imaju ceo, gladak obod i ispuštaju karakterističan aromatičan miris pri trljanju.
🌸 Cvet i plod
- Cvetanje: Orah je jednodomna biljka (muški i ženski cvetovi su na istom stablu). Muški cvetovi formiraju viseće rese, dok su ženski sitni i nalaze se na vrhovima grančica. Cveta u proleće, uporedo sa listanjem.
- Plod: Botanički gledano, plod je **koštunica**. Spoljašnji zeleni, mesnati omotač s jeseni puca i otkriva tvrdu, drvenastu ljusku u kojoj se nalazi veoma hranljivo jezgro. Plodovi sazrevaju u septembru i oktobru.
🌿 Uslovi za uzgoj i specifičnosti
- Svetlost i toplota: Zahteva punu izloženost suncu i dugu, toplu vegetacionu sezonu.
- Osetljivost: Veoma je osetljiv na jake zimske mrazeve, kao i na kasne prolećne mrazeve koji lako oštećuju mlade cvetove i tek izlistale izdanke.
- Uticaj na okolinu: Poznat je po pojavi koja se zove **alelopatija** — kroz koren i lišće luči supstancu juglon koja sprečava rast mnogih drugih biljaka u njegovoj blizini.
