Crni bor: Difference between revisions
| Line 25: | Line 25: | ||
=== 🌲 Razmnožavanje i razvoj šišarki === | === 🌲 Razmnožavanje i razvoj šišarki === | ||
Crni bor je jednodoma biljka. | Crni bor je jednodoma biljka. | ||
* <b>Muške šišarke | * <b>Muške šišarke:</b> Žute su boje, sakupljene u guste, grozdaste skupine smeštene pri samom vrhu ovogodišnjih mladih grančica. Izbacuju velike količine polena koji se raznosi vetrom. | ||
* <b>Ženske šišarke:</b> Formiraju se duž cele dužine grana. U početku su sitne i stoje uspravno, a nakon oplodnje postaju viseće. Zrele šišarke su okruglasto-jajaste i imaju sjajnu, svetlosmeđu boju sa zadebljanim ljuspama. | * <b>Ženske šišarke:</b> Formiraju se duž cele dužine grana. U početku su sitne i stoje uspravno, a nakon oplodnje postaju viseće. Zrele šišarke su okruglasto-jajaste i imaju sjajnu, svetlosmeđu boju sa zadebljanim ljuspama. | ||
* <b>Sazrevanje semena:</b> Ciklus razvoja je dugotrajan. Seme sa krilcetom sazreva tek u <b>jesen druge godine</b> od oprašivanja, dok se same šišarke otvaraju i oslobađaju seme u <b>proleće treće godine</b>. | * <b>Sazrevanje semena:</b> Ciklus razvoja je dugotrajan. Seme sa krilcetom sazreva tek u <b>jesen druge godine</b> od oprašivanja, dok se same šišarke otvaraju i oslobađaju seme u <b>proleće treće godine</b>. | ||
Revision as of 17:33, 17 May 2026
Crni bor (Pinus nigra)
| 300px|border|Karakteristična duboko ispucala kora i duge četine crnog bora |
|
Crni bor
Pinus nigra Arnold
|
Crni bor je visoko, snažno četinarsko drvo i jedna od najrasprostranjenijih i najvažnijih vrsta borova u Srbiji.
🌳 Morfologija i izgled
- Dimenzije: U zavisnosti od uslova sredine, crni bor može porasti i do 40 metara u visinu. Mlada stabla imaju pravilnu, piramidalnu krošnju, koja kod starijih primeraka postaje široko kupasta, spljoštena i prepoznatljivo kišobranasta.
- Četine (listovi): Tamnozelene su boje, krute, oštre i blago povijene. Smeštene su po dve u zajedničkom rukavcu. Ostaju na granama 4 do 5 godina, nakon čega opadaju i ogoljavaju starije delove izbojaka.
🌲 Razmnožavanje i razvoj šišarki
Crni bor je jednodoma biljka.
- Muške šišarke: Žute su boje, sakupljene u guste, grozdaste skupine smeštene pri samom vrhu ovogodišnjih mladih grančica. Izbacuju velike količine polena koji se raznosi vetrom.
- Ženske šišarke: Formiraju se duž cele dužine grana. U početku su sitne i stoje uspravno, a nakon oplodnje postaju viseće. Zrele šišarke su okruglasto-jajaste i imaju sjajnu, svetlosmeđu boju sa zadebljanim ljuspama.
- Sazrevanje semena: Ciklus razvoja je dugotrajan. Seme sa krilcetom sazreva tek u jesen druge godine od oprašivanja, dok se same šišarke otvaraju i oslobađaju seme u proleće treće godine.
🌿 Ekološke karakteristike i hortikulturna primena
- Ekološka niša: Crni bor je izrazita vrsta svetla (heliofit) i ne podnosi duboku senku. Smatra se klasičnom pionirskom vrstom jer prva naseljava ogoljene i devastirane terene. Izuzetno je otporan na sušu, siromašna zemljišta i jake vetrove, a njegove moćne žile omogućavaju mu da raste i na gotovo vertikalnim, surovim krečnjačkim i serpentinskim liticama.
🪵 Zanimljivost: Drvo koje daje katran i brani stene
Drvo crnog bora je izuzetno jedro, trajno i prebogato smolom. Zbog te osobine, kroz istoriju je na našim planinama (naročito na Zlatiboru i Tari) bilo razvijeno tradicionalno „katranjenje” - stari zanat pečenja borovih panjeva i korenja u specijalnim pećima kako bi se dobio katran, koji se vekovima koristio za zaštitu drvenih čamaca, kola i kuća. Ono što facinira biologe jeste njegova neverovatna sposobnost da se korenjem bukvalno „uvuče” u najsitnije pukotine čistog kamena. Lučenjem kiselina kroz koren, crni bor polako otapa i mrvi stene, stvarajući tako prvi plodni sloj zemljišta i krčeći put drugim, nežnijim biljnim vrstama.
