Smrča bodljiva

Bodljiva smrča (Picea pungens)

300px|border|Prepoznatljive krute i srebrnasto-plave četine bodljive smrče

Bodljiva smrča Picea pungens Engelm. Porodica: Pinaceae (Borovi) Visina: do 30 m (retko 40 m) Poreklo: Severna Amerika (Stenovite planine)

Bodljiva smrča je prelepo i izuzetno otporno zimzeleno drvo poreklom iz Severne Amerike. Svoj prepoznatljivi naziv dobila je zbog izrazito krutih i oštrih iglica, što prati i naučni epitet vrste pungens koji u prevodu znači „oštro zašiljen”.

🌳 Oblik rasta i izgled grana

• Dimenzije i kruna: Na prirodnim staništima obično naraste do 30 metara, dok retki primerci dostižu i do 40 metara u visinu, uz prečnik debla do 1,5 metar. Ima veoma pravilnu, gustu i kupastu krošnju.

🌲 Izgled četina i specifičnost grana

• Četine (iglice): Krute su i četvorougaone na poprečnom preseku. Raspoređene su gusto i zrakasto oko cele grančice, tako da štrče na sve strane. Kada se zgnječe među prstima, iglice oslobađaju veoma jak i karakterističan miris.
• Boja četina: Boja može znatno da varira od jedinke do jedinke — od tamnozelene, preko svetloplave, pa sve do potpuno srebrnaste.
• Odrveneli izraštaji (Sterigme): Kao i kod svih smrča, iglice ne rastu direktno iz glatke grane, već su postavljene na malim, odrvenelim izraslinama na kori koje se zovu sterigme. Kada iglice posle nekoliko godina opadnu, ove drvene izrasline ostaju na granama, zbog čega su ogoljene grančice bodljive smrče veoma hrapave na dodir.

🔀 Razmnožavanje i razvoj šišarki

Bodljiva smrča je jednodoma biljka.

• Prolećne šišarke: Ženske imaju jarkocrvenu boju, razvijaju se na samim vrhovima grana i u početku stoje usprevno kako bi primile polen. Nakon oprašivanja, one se okreću prema zemlji i počinju da vise.
• Zrele šišarke: One su izduženo-valjkaste. Za razliku od mnogih drugih četinara čiji ciklusi traju godinama, šišarke bodljive smrče sazrevaju veoma brzo — u septembru ili oktobru iste godine. Kada sazru, tanke, savitljive i talasaste ljuspe šišarke se široko razmaknu i oslobađaju tamno-braon seme koje je opremljeno prozirnim, svetlosmeđim krilcem za letenje.

🌿 Bioekološke karakteristike i urbana primena

• Šampion urbane sredine: Od svih vrsta iz roda Picea, bodljiva smrča dokazano najbolje podnosi teške gradske uslove. Izuzetno je otporna na gradski smog, prašinu, čađ i štetne fabričke gasove u vazduhu.

🌲 Zanimljivost: Prirodni „vosak” kao zaštitna krema

Prelepa srebrno-plava boja po kojoj je bodljiva smrča poznata zapravo nije stvarna boja njenih iglica. Ako biste ogulili površinski sloj iglice, videli biste da je ona unutra potpuno zelena. Srebrnasti sjaj potiče od gustog, mikroskopski tankog sloja prirodnog biljnog voska kojim drvo premazuje svoje četine. Ovaj vosak ima ulogu moćnog odbrambenog mehanizma: on drvetu služi kao krema za sunčanje koja odbija prečesto UV zračenje na visokim planinama, sprečava gubitak dragocene vlage tokom sušnih dana i ujedno blokira prodiranje otrovnih čestica smoga u unutrašnjost iglice, što je tajna njene neverovatne moći