Crni bor: Difference between revisions
From Drveće govori
Jump to navigationJump to search
No edit summary |
|||
| (2 intermediate revisions by the same user not shown) | |||
| Line 17: | Line 17: | ||
|} | |} | ||
<b>Crni bor</b> je visoko, snažno četinarsko drvo i jedna od najrasprostranjenijih i najvažnijih vrsta borova u Srbiji | <b>Crni bor</b> je visoko, snažno četinarsko drvo i jedna od najrasprostranjenijih i najvažnijih vrsta borova u Srbiji. | ||
=== 🌳 Morfologija i izgled === | === 🌳 Morfologija i izgled === | ||
| Line 25: | Line 25: | ||
=== 🌲 Razmnožavanje i razvoj šišarki === | === 🌲 Razmnožavanje i razvoj šišarki === | ||
Crni bor je jednodoma biljka. | Crni bor je jednodoma biljka. | ||
* <b>Muške šišarke | * <b>Muške šišarke:</b> Žute su boje, sakupljene u guste, grozdaste skupine smeštene pri samom vrhu ovogodišnjih mladih grančica. Izbacuju velike količine polena koji se raznosi vetrom. | ||
* <b>Ženske šišarke:</b> Formiraju se duž cele dužine grana. U početku su sitne i stoje uspravno, a nakon oplodnje postaju viseće. Zrele šišarke su okruglasto-jajaste i imaju sjajnu, svetlosmeđu boju sa zadebljanim ljuspama. | * <b>Ženske šišarke:</b> Formiraju se duž cele dužine grana. U početku su sitne i stoje uspravno, a nakon oplodnje postaju viseće. Zrele šišarke su okruglasto-jajaste i imaju sjajnu, svetlosmeđu boju sa zadebljanim ljuspama. | ||
* <b>Sazrevanje semena:</b> Ciklus razvoja je dugotrajan. Seme sa krilcetom sazreva tek u <b>jesen druge godine</b> od oprašivanja, dok se same šišarke otvaraju i oslobađaju seme u <b>proleće treće godine</b>. | * <b>Sazrevanje semena:</b> Ciklus razvoja je dugotrajan. Seme sa krilcetom sazreva tek u <b>jesen druge godine</b> od oprašivanja, dok se same šišarke otvaraju i oslobađaju seme u <b>proleće treće godine</b>. | ||
| Line 34: | Line 34: | ||
<div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #e0d8cf; border-left: 5px solid #78909c; background-color: #faf6f0; border-radius: 4px;"> | <div style="max-width: 600px; margin: 25px 0; padding: 15px; border: 1px solid #e0d8cf; border-left: 5px solid #78909c; background-color: #faf6f0; border-radius: 4px;"> | ||
<span style="font-size: 1.2em; margin-right: 8px;">🪵</span> <b>Zanimljivost: Drvo koje daje katran | <span style="font-size: 1.2em; margin-right: 8px;">🪵</span> <b>Zanimljivost: Drvo koje daje katran</b> | ||
<p style="margin-top: 5px; color: #444;">Drvo crnog bora je izuzetno jedro, trajno i prebogato smolom. Zbog te osobine, kroz istoriju je na našim planinama (naročito na Zlatiboru i Tari) bilo razvijeno tradicionalno <b>„katranjenje”</b> - stari zanat pečenja borovih panjeva i korenja u specijalnim pećima kako bi se dobio katran, koji se vekovima koristio za zaštitu drvenih čamaca, kola i kuća | <p style="margin-top: 5px; color: #444;">Drvo crnog bora je izuzetno jedro, trajno i prebogato smolom. Zbog te osobine, kroz istoriju je na našim planinama (naročito na Zlatiboru i Tari) bilo razvijeno tradicionalno <b>„katranjenje”</b> - stari zanat pečenja borovih panjeva i korenja u specijalnim pećima kako bi se dobio katran, koji se vekovima koristio za zaštitu drvenih čamaca, kola i kuća.</p> | ||
</div> | </div> | ||
Latest revision as of 17:37, 17 May 2026
Crni bor (Pinus nigra)
| 300px|border|Karakteristična duboko ispucala kora i duge četine crnog bora |
|
Crni bor
Pinus nigra Arnold
|
Crni bor je visoko, snažno četinarsko drvo i jedna od najrasprostranjenijih i najvažnijih vrsta borova u Srbiji.
🌳 Morfologija i izgled
- Dimenzije: U zavisnosti od uslova sredine, crni bor može porasti i do 40 metara u visinu. Mlada stabla imaju pravilnu, piramidalnu krošnju, koja kod starijih primeraka postaje široko kupasta, spljoštena i prepoznatljivo kišobranasta.
- Četine (listovi): Tamnozelene su boje, krute, oštre i blago povijene. Smeštene su po dve u zajedničkom rukavcu. Ostaju na granama 4 do 5 godina, nakon čega opadaju i ogoljavaju starije delove izbojaka.
🌲 Razmnožavanje i razvoj šišarki
Crni bor je jednodoma biljka.
- Muške šišarke: Žute su boje, sakupljene u guste, grozdaste skupine smeštene pri samom vrhu ovogodišnjih mladih grančica. Izbacuju velike količine polena koji se raznosi vetrom.
- Ženske šišarke: Formiraju se duž cele dužine grana. U početku su sitne i stoje uspravno, a nakon oplodnje postaju viseće. Zrele šišarke su okruglasto-jajaste i imaju sjajnu, svetlosmeđu boju sa zadebljanim ljuspama.
- Sazrevanje semena: Ciklus razvoja je dugotrajan. Seme sa krilcetom sazreva tek u jesen druge godine od oprašivanja, dok se same šišarke otvaraju i oslobađaju seme u proleće treće godine.
🌿 Ekološke karakteristike i hortikulturna primena
- Ekološka niša: Crni bor je izrazita vrsta svetla (heliofit) i ne podnosi duboku senku. Smatra se klasičnom pionirskom vrstom jer prva naseljava ogoljene i devastirane terene. Izuzetno je otporan na sušu, siromašna zemljišta i jake vetrove, a njegove moćne žile omogućavaju mu da raste i na gotovo vertikalnim, surovim krečnjačkim i serpentinskim liticama.
🪵 Zanimljivost: Drvo koje daje katran
Drvo crnog bora je izuzetno jedro, trajno i prebogato smolom. Zbog te osobine, kroz istoriju je na našim planinama (naročito na Zlatiboru i Tari) bilo razvijeno tradicionalno „katranjenje” - stari zanat pečenja borovih panjeva i korenja u specijalnim pećima kako bi se dobio katran, koji se vekovima koristio za zaštitu drvenih čamaca, kola i kuća.
